مى‌دهد، زيرا در حضور مردم در روز قيامت به ايشان ندا در مى‌دهند اى فاجر! اى حيله‌گر! اى ريا كار! آيا خجالت نكشيدى طاعت خدا را به متاع دنيا فروختى و دلهاى بنده‌گان را در نظر گرفتى و پادشاه معاد را سبك شمردى و محبوبيت بين مردم را با دشمنى خدا خريدى و پيش آنها با كارهاى خدايى خود را آراستى و با دورى از خدا به مردم نزديك شدى و رضايت آنها را جستى و خشم الهى را معترض شدى؟ آيا هيچ كس بى‌بهاتر از خدا در نزد تو نبود؟ هر گاه بنده در اين رسوايى فكر كند و با چشمداشتى كه بواسطه رياكارى از مردم داشت مقايسه كند و در اين فكر كند كه آراستن خويش براى مردم باعث از بين رفتن ثواب اعمالش گرديده است كه اگر خالص مى‌بود و بواسطه ريا از بين نمى‌رفت ميزان اعمالش سنگين مى‌شد، ولى اكنون همين اعمال به كفه گناهان پيوسته و اگر در ريا همين جابجايى عمل از ثواب به عقاب نبود در شناخت ضرر ريا كافى بود و انسان را از توجه به آن باز مى‌داشت و مى‌توانست با اين حسنات به رتبه صدّيقين به پيوندد، ولى اكنون در درك سافلين قرار گرفته است.

واى بر حسرتى بى‌پايان و لغزشى كه جبرانش ممكن نيست! و با رسوايى و توبيخ در حضور مردم در معاد توأم است، علاوه آنكه ريا كارى در دنيا، باعث صرف همت، در جلب قلوب مردم مى‌شود، زيرا خشنودى مردم هدفى دست نيافتنى است، زيرا هر گاه عده‌اى خشنود شوند، عده‌اى ديگر خشمگين مى‌شوند و رضايت عده‌اى در خشم ديگران است و هر كس خشم خدا را به خاطر رضايت مردم براى خود بخواهد خداى بر او خشم گيرد و مردم نيز بر او خشمگين شوند. هدف از مدح مردم چيست كه به خاطر مدح مردم مذمت الهى را بر خود بپسندد در صورتى كه مدح مردم نه روزى را زيادى مى‌كند و نه مرگ را به تاخير مى‌اندازد و در روز فقر و تنگدستى و سختى قيامت فايده‌اى ندارد و اگر طمع در مال مردم دارد خداى تعالى روزى مى‌دهد و عطاى الهى بهترين عطاهاست. و هر كس در خلق طمع ورزد، از خوارى و نااميدى در امان نيست و اگر به مراد برسد از منت و خوارى خالى نيست. چگونه عاقل پاداش الهى را به اميد واهى و خيال نادرست وامى‌گذارد كه گاهى درست در مى‌آيد و گاهى نادرست از آب در مى‌آيد؟

و اگر درست از آب درآيد لذت دريافت آن با درد و رنج منت و خوارى برابرى نمى‌كند، در صورتى كه روزى را، خدا قسمت كرده و به عنوان رزق او محسوب مى‌دارد. پس عاقل بايد براى خود اين مطالب را يادآورى كند و ضرر و عاقبت آن را بيان كند در اين صورت رغبت او به ريا كم مى‌شود و با قلبش به سوى خدا روى مى‌آورد زيرا عاقل در مواردى كه ضرر چيزى زياد باشد به آن رغبتى نمى‌كند و علاوه آنكه براى كندن ريشه ريا همين او را كافى است كه اگر مردم قصد