شخص بايد هر دو را داشته باشد، ولى دانش به سه دليل به تقديم سزاوارتر است: يكم به خاطر شرافتش دوم چون كه دانش ريشه عمل است، سوم زيرا حضرت فرمود علم رهبر عمل است و عمل تابع آن مى‌باشد.

[چرا عمل تابع علم است‌]

و علّت اينكه علم متبوع است و بايد مقدم شود دو چيز است:

يكم: آنكه معبودت را بشناسى سپس او را عبادت كنى و چگونه كسى را كه نمى‌شناسى عبادت مى‌كنى؟ و اين مورد از ادله عقليه استفاده مى‌شود.

دوّم: بايد بدانى كه عباداتى كه در شرع واجب شده كدام است و چگونه بايد آنها را انجام داد تا آنكه عبادات در غير محلش واقع نشود يا اينكه در شرط عبادت اخلال شود و عبادت قبول نگردد و اين مطلب از ادله نقلى استفاده مى‌شود. از دانشمندى پرسيدند آيا علم بهتر است يا عمل گفت: علم از آن نادان است و عمل از آن دانا و فهميدى كه شخص دانشمند در صورتى كه عمل نكند از علمش در آخرت بهرور نمى‌شود بنا بر اين دانش هباء منثورا، بلكه وبال گردن او مى‌گردد مگر سخن پيامبر ٦ را نشنيدى كه فرمود: دوزخيان از بوى بد دانشمند بى‌عمل متأذى مى‌گردند و بيشترين پشيمانى و حسرت از آن دانشمندى است كه ديگرى را به سوى خدا خوانده و او اجابت كرد و خداى از آن شخص قبول فرمود و خداى تعالى را فرمان برد و داخل بهشت گرديد ولى دانشمند دعوت‌كننده بسوى خدا را به دليل بى‌عملى و تبعيّت از هواى نفسانى وارد جهنم كرد. و هشام بن سعيد روايت كرد: از امام صادق ابا عبد اللَّه ٧ شنيدم كه مى‌فرمود:

فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ‌[١] ايشان (كفار) و گمراهان بروى هم در آتش نگونسار شوند و حضرت ٧ فرمود: «غاوون» و گمراهان مقصود كسانى هستند كه حقيقت را شناختند و بر خلاف آن رفتار كردند و فرمود: بيشترين عذاب از آن دانشمندى است كه از كردار خويش بهره‌اى نمى‌برد و فرمود: اگر عمل نمى‌كنيد هر چه خواهيد بياموزيد چون كه فايده‌اى ندارد زيرا خداى تعالى بهره‌اى بابت علم به شما نمى‌دهد مگر آنكه بدان عمل كنيد زيرا همت دانشمندان در رعايت (و عمل) است و همت سفها در روايت مى‌باشد.

[١] - ٢٦/ شعرا، ٩٤.