بدان كه دشمنانت چهار چيزند: هواى نفس و دنيا و شيطان و نفس اماره و اين چهار چيز در اين دعاى ائمه اطهار : جمعند: «فيا غوثاه ثمّ وا غوثاه بك يا اللَّه من هوى غلبنى، و من عدوّ استكلب علىّ و من دنيا قد تزيّنت لى، و من نفس امّاره بالسّوء الّا ما رحم ربّى»: خدايا بفريادم برس خدايا بفريادم برس. پناه به تو مى‌برم از هواى نفسى كه بر من غلبه پيدا كرد و دشمنى كه بر من حمله كرده و از دنيايى كه به پيش چشمم زينت كرده است و از نفس اماره‌اى كه بسيار به بدى امر مى‌كند جز آنكه پروردگارم مرا رحم كند. به اين دعا نگاه كن چگونه به هنگام يادآورى اينها به عنوان استغاثه به خدا ذكر شد. استغاثه در هنگامى صورت مى‌گيرد كه انسان از بدترين دشمنان، بر خود بترسد كه ايشان بر انسان غالب شوند و انسان دچار ايشان گردد.

و هر كس كه در جنگ تسليم دشمنش شود به هلاكت مى‌رسد پس به تو سفارش مى‌كنم كه دعا و زارى كنى گرچه حضور قلب نداشته باشى و منتظر مباش كه خاطرت آزاد شود، زيرا چنين چيزى كم گير مى‌آيد و بندرت بدست مى‌آيد. پس هر طور كه در قدرت توست و در هر حال كه هستى خداى را بخوان زيرا تنها دعا و ذكر خداى سبحان شيطان را طرد مى‌كند.

از پيامبر ٦ روايت شده كه بر هر دلى يك شيطان نشسته است و وقتى نام خداى برده شد شيطان پس مى‌رود و ذوب مى‌گردد و وقتى نام خداى ترك شد شيطان دل را دهان مى‌گيرد پس او را به خود مى‌كشد و اغوايش مى‌نمايد و به لغزش وامى‌دارد و به طغيانش مى‌كشاند.

چه بسا اتفاق مى‌افتد كه انسان بدون حضور قلب شروع به دعا مى‌كند، ولى در نهايت به گريه و زارى و اصرار در سؤال منجر مى‌شود، بلكه ترك دعا و درخواست از خدا قلب را سخت مى‌كند و تاريكش مى‌نمايد تا به آنجا كه به دليل ترك طولانى دعا، نفس هرگز به دعا ميل ندارد.

وقتى به دعا عادت كند با آن الفت مى‌گيرد و عاشقش مى‌گردد و خواسته نفس انسان و اشتهاى او دعا مى‌شود و پيامبر ٦ فرمود: خير و نيكويى به عادت است.

و چه بسا كسانى كه در اوقات مخصوص به گريه و دعا عادت داشتند چنان كه مريض به عافيت و شفا، و عطشان به نوشيدنى و آب، عادت داشت. و وقتى با پروردگارش خلوت كند راحتى نفس و فراغت سرّ و آسايش عقل و آرامش قلب را در آن مى‌يابد و با نور تابان مواجه مى‌شود كه او را در برگرفته و تاج ارزشمندى، كه در سرش قرار گرفته و همنشين پروردگارش شده است و با آفريدگارش گفتگو مى‌كند و از رازق خود درخواست مى‌نمايد و مالك دار دنيا و دار آخرت را صدا مى‌كند و در حضور پادشاه آسمانها تشرف دارد.

از امام صادق ٧ پرسيدند: چرا متهجدين و نماز شب‌خوانها از زيباترين مردمند؟

فرمود: زيرا با خداى خود خلوت مى‌كنند. و خداى تعالى ايشان را از نور خود پوشانيد.