آداب راز و نياز به درگاه بى نياز (ترجمه عدة الداعى) - ابن فهد حلي؛ مترجم محمدحسين نائيجي - الصفحة ١٣١ - حسن ظن به خدا اساس توكل
فرمود: مرا به زبانى بخوان كه با آن معصيت نكردى و آن زبان، زبان ديگران است و خداى تعالى دعا در مورد برادر را اجابت مىكند و مىگويد براى تو چندين برابرش باشد در جاى خود مفصلا مىآيد. (٣٢) و از آن جمله اين است كه ترغيب شده كه ثواب طاعات را به اموات دهند و اينكه حسنات آن چند برابر مىگردد و حتى از پيامبر ٦ روايت شده است كه هر كس داخل قبرستان شود و سوره «يس» بخواند خداى تعالى آن روز را بر ايشان سبك بگيرد و به عدد كسانى كه در قبرستانند به او حسنات دهد. و امام صادق ٧ فرمود: نماز و روزه و حج و صدقه و دعا و نيكى به ميت مىرسد و اجرش را به كننده اين كارها و ميت دهند و آن حضرت (ع) فرمود: هر مسلمانى به نيابت از ميتى عملى انجام دهد خداى تعالى پاداشى وى را چند برابر نمايد و ميّت را از آن بهرهمند سازد. و از جمله آن است كه پيامبر ٦ امر فرمود در گفتارش كه: فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ[١] پس بدان كه خدايى جز خداى تعالى نيست و براى گناهت و گناه مؤمنين و مؤمنات استغفار كن. پس نگاه كن خداى تعالى چگونه امر به استغفار توأم با شهادت بر توحيد كرده است كه اساس اسلام و مدار احكام است و آيا جز اين است كه اين نهايت عنايت و تماميت رحمت و كمال فضيلت را مىرساند؟ سپس همين بيان را با مثال روشن كرد. با آنكه شواهد فراوانى بر آن آورده: من نزد گمان بنده مؤمنم هستم و كسانى را كه به خدا بدگمان هستند تهديد كرد و بر ايشان خشم گرفت.
[حسن ظن به خدا اساس توكل]
امر خداى تعالى به توكل از روشنترين ادله كرم و محبت بسيارش مىباشد كه بايد گمان نيكو به حق سبحانه برد و خداى تعالى گمان بنده را اگر نيكو باشد بر مىآورد و تخلّف نمىكند در اين آيه كه فرمود: وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ[٢] بر خداى توكل كنيد اگر مؤمنيد. و همين آيه براى تشويق و ترغيب در توكل كافى است، زيرا توكل را شرط ايمان دانست سپس اهل ايمان را بشارت داد كه به ايشان پاداش مىدهد و امرشان را كفايت مىكند و به ايشان بخشش مىكند و رعايتشان مىكند، زيرا به اين نداى بزرگ گوش دادند: وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ
[١] - ٤٦/ محمد، ١٩.
[٢] - ٥/ مائده، ٢٣.