شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٠١ - حديث اول صحيحه اولى زراره
روايات خاصهاى كه در ابواب خاصه ذكر شده و شيخ در رسائل آورده) بنابراين روايات از اين جهات كمبودى ندارند آرى، شيخ انصارى رحمه اللّه در كتاب رسائل به دنبال نقل اين اخبار تشكيك نموده و فرموده: برخى از اين روايات صحيح و عالى السند هستند، ولى با كمال تأسف دلالت آنها ناتمام است و برخى ديگر از احاديث كه دلالتشان قوى است از حيث سند خدشه دارند، حال اگرچه جناب شيخ چنين مناقشهاى دارد، ولى خود ايشان در پايان بحث به همين اخبار اعتماد نموده و استدلال كرده به اين كيفيت كه: به مجموع اين روايات مىتوان استدلال كرد از اين راه كه رواياتى كه داراى سند طلايى هستند ضعف سند بقيه را جبران مىكنند و رواياتى كه دلالتشان طلايى است ضعف دلالت بقيه را جبران مىكنند و روى هم رفته مىتوان به اين اخبار استدلال كرد.
با حفظ اين مقدمه بر ماست كه روايات را يكبهيك مطرح نموده و مقدار دلالت هركدام را بر مدّعا بررسى كنيم و مجموع روايات مورد بحث پنج روايت است.
حديث اول [: صحيحه اولى زراره]
اولين روايت از مجموعه پنج روايت حديث صحيحه اولى زراره است:
پيرامون اين حديث كه در دو مقام بحث مىكنيم:
١. بحث سندى: اين حديث مضمره است؛ يعنى راوى نام امام را كه صريحا ذكر نكرده فقط به صورت ضمير آورده مثلا گفته: قلت له يا قيل له و لكن اضمار ضررى به اعتبار حديث نمىزند؛ زيرا سائل شخصيتى مثل زراره است كه فقيه در دين است و چنين فردى با آنهمه جلالت قدر و علوّ مقام از غير امام عليه السّلام چنين سؤالاتى را نمىپرسد پس حتما مسئول منه امام عليه السّلام است و علامه طباطبايى معروف به بحر العلوم در كتاب الفوائد الرجالية فرمود: مروى عنه امام باقر عليه السّلام است.
٢. بحث متنى: اصل روايت از اين قرار است: زراره مىپرسد: انسانى وضو داشت، ولى خواب بر او هجوم آورد و يك يا دو چرت زده آيا وضوى او باطل شده و دوباره بايد وضو بگيرد يا خير؟
امام عليه السّلام فرمود: گاهى چشم مىخوابد (چشم عضوى است كه زودتر از ساير اعضا