شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٥٠ - دلايل روايى احتياط
ب. در موارد علم اجمالى احتمال هلاكت هست نه در شبهات بدويه. پس اخبار مال آن باب است.
ج. اگر اين اوامر بر مولوى بودن حمل شود، تخصيص اكثر لازم مىآيد؛ چون لازم مىآيد كه شبهات موضوعيه مطلقا تخصيص بخورند، شبهات حكميه وجوبيه هم تخصيص بخورند و شبهات بدويه بعد الفحص و اليأس تخصيص بخورند. در نتيجه دو مورد باقى مىماند.
يك. شبهات مقرونه به علم اجمال.
دو. شبهات بدويه.
قبل از فحص و يأس، و تخصيص اكثر قبيح و مستهجن است. ولى اگر بر مطلق الارشاد حمل شود، همه موارد را شامل مىشود؛ چه موارد ارشاد وجوبيه و چه ارشادى استحبابى و تخصيص هم در كار نيست.
شيخ انصارى فرموده است: «و بالجملة فمفاد هذه الاخبار باسرها التحرّز عن الهلكة المحتملة فلا بدّ من احراز احتمال الهلكة عقابا كان أو غيره و على تقدير احراز هذا الاحتمال لا اشكال و لا خلاف فى وجوب التحرّز عنه اذا كان المحتمل عقابا و استحبابه اذا كان غيره فهذه الاخبار لا ينفع فى احداث هذه الاحتمال و لا فى حكمه».[١] ٣. اخبار الاحتياط: رواياتى كه بر وجوب احتياط دلالت مىكنند و شيخ انصارى در رسائل به اين مناسبت حدود هفت روايت از قبيل صحيحه عبد الرحمن بن حجاج و ...
نقل مىكند.
كيفيت استدلال: طبق اين دسته از روايات، معصومان عليهم السّلام ما را به احتياط در مورد شبهه امر فرمودهاند و امر ظهور در وجوب دارد. پس عند الشبهه احتياط نمودن واجب است و معناى احتياط عبارت است از اجتناب و دورى گزيدن از امور مشتبه و هذا هو المطلوب و وقتى مدلول اين ادلّه تامّ بود، اينها بيان خواهند بود. و اذا جاء البيان ارتفع عدم البيان. بنابراين ادلّه احتياط بر ادلّه برائت مقدم مىشوند و موضوع آن را نابود مىكنند.
[١] رسائل، ص ٢٠٧.