شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٤٠ - دليل اجماع بر برائت

روايت موثّقه تمسك نموده است به اينكه شرب توتون مادامى‌كه علم به حرمت آن پيدا نشود در ظاهر حلال است و هذا معنى اصالة البراءة.

اشكالات اين روايات‌

اول. مختص به شبهات تحريميه هستند و شامل شبهات وجوبيه نمى‌شوند در حالى كه بحث ما كلى است، پس دليل اخص از مدعاست مگر اينكه از راه اولويت و يا اجماع مركب مطلب تكميل شود به اينكه اگرچه بعضى از كسانى كه در شبهات وجوبيه برائتى هستند در شبهات تحريميه احتياطى شده‌اند مثل اخباريان ولى تمام كسانى كه در شبهات تحريميه برائتى شده‌اند در شبهات وجوبيه هم برائتى هستند فيتمّ المطلوب.

دوم. اين احاديث مخصوص شبهات موضوعيه هستند و شامل شبهات حكميه نمى‌شوند درحالى‌كه مورد بحث ما شبهات حكميه است.

قرائن مطلب‌

١. قرينه عامه: در هر سه حديث كلمه بعينه دارد، اى بعين ذلك الشى‌ء، و اين مال موضوعات است نه احكام.

٢. قرينه خاصه: در موثّقه دو قرينه داريم:

الف. مثال‌هاى موثقه تماما از شبهات موضوعيه است.

ب. «أو تقوم به البيّنة» هم مال موضوعات است و در دو حديث ديگر كلمه «فيه حلال و حرام» است كه ظهور در انقسام فعلى دارند؛ يعنى قسم منه حرام و قسم منه حلال و لم يعلم المشكوك فيه من القسم الحلال و الحرام؛ مثل مايعى كه مشكوك الخمرية و الخلّية است و هذا لا يتصور الّا فى الموضوعات.

پس اخبار الحل هم دليل بر مدعاى اصولى نيست.

دليل اجماع بر برائت‌

سومين دليل از ادلّه اصوليان براى اثبات اصالة البراءة بعد الفحص و اليأس در باب شبهات بدويه عبارت است از اجماع.