شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٣٧ - تنبيه اول اقسام استصحاب كلى

تنبيهات استصحاب‌

علماى اصول پس از اينكه اقوال در باب استصحاب را طرح و بررسى مى‌كنند، در خاتمه مطالبى را به‌عنوان تنبيهات استصحاب مى‌آورند. در اين تنبيهات از مسائل مهمّه‌اى كه داراى فوايد فقهيه و اصوليه است سخن مى‌گويند. جناب شيخ انصارى در كتاب شريف رسائل، حدود دوازده تنبيه آورده است. جناب آخوند خراسانى نيز در كتاب شريف كفايه دو تنبيه ديگر افزوده و حدود چهارده تنبيه را ذكر كرده، ولى جناب مصنف تنها به دو تنبيه اشاره نموده است. اينك ما پس از بيان اين دو تنبيه به برخى ديگر از تنبيهات مهمّه اشاراتى خواهيم داشت.

تنبيه اول: اقسام استصحاب كلى‌

گاهى مستصحب يك امر معين و جزئى خارجى است از قبيل عدالت زيد و حيات عمرو و طهارت اين مايع خارجى و ... مباحثى كه تا به حال طرح شد پيرامون همين قسم بود و گاهى مستصحب ما يك امر عامه و كلى است؛ يعنى يك امرى است كه بر افراد كثيره قابل صدق است حال اگر در موردى فرضا تحقق اصل كلى در زمان سابق براى ما مسلم و متيقّن بود و در زمان لا حق شك در بقاى همان كلى كرديم چه كنيم؟ اين بحث در ميان اصوليان به نام استصحاب كلى معروف است و مجموعا سه قسم است:

١. استصحاب كلى قسم اول‌

٢. استصحاب كلى قسم دوم‌

٣. استصحاب كلى قسم سوم‌

براى توضيح مطلب، بحث را از اينجا شروع مى‌كنيم:

منشا شك ما در بقاى كلى سه نوع است:

١. گاهى به اين نحو است كه ما يقين داريم كه اين كلى در ضمن فردى از افراد محقق شده و الآن شك داريم در بقاى آن كلى به لحاظ اينكه شك داريم كه آيا آن فرد معينى كه كلى در ضمن آن محقق شده بود باقى است يا خير از ميان رفته است؟ سخن‌