شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٢٠ - تنبيه هشتم شبهات محصوره و غير محصوره
خواهد بود و هر عددى كه عند العرف شمردنش آسان باشد مثل عدد ٢ و ٥ و ١٠ و ...
شبهه در آن، محصوره خواهد بود.
اشكال اين ضابطه: اين ضابطه از جهاتى اجمال و ابهام دارد؛ زيرا شمردن عدد هزار در زمان قليل مثل يك دقيقه دشوار است، ولى در زمان طويل مثل ٣٠ دقيقه امرى، پس آسان است، پس خدشه دارد.
٢. براساس اشكال ضابطه قبل جناب محقق ثانى قيدى را برآن افزوده و آن اينكه هر عددى كه شمارش آن در زمان قليل آسان باشد او محصوره است و هر عددى كه شمارش آن در زمان قليل مشكل باشد و لو در زمان طويل آسان باشد او غير محصوره خواهد بود سپس جناب محقق فرموده: بعضى از مراتب عاليه عدد يقينا غير محصوره است مثل عدد هزار؛ زيرا شمارش آن در زمان قليل دشوار است و بعضى از مراتب نازله عدد قطعا محصوره است مثل عدد دو يا سه و ... و در اين ميان يك سلسله اعداد جارى مجراى عدد هزار است مثل نهصد و هشتصد و ... و حكم هزار را دارند در غير محصوره بودن و يك سرى اعداد جارى مجراى عدد ٢ و ٣ هستند مثل عدد پنج و ده و بيست و ... و حكم عدد سه را دارند در محصوره بودن و بعضى از اعداد هم مشكوكاند كه آيا ملحق به عدد سه باشند يا به هزار مثل عدد چهارصد و پانصد و ششصد. مثلا در اين موارد معيار ظن غالب است اگر براى مجتهدى ظن غالب به الحاق اين اعداد به يك طرف از دو طرف اعلى و ادنى حاصل شد به مظنه عمل مىكند و اگر حاصل نشد استصحاب مىكند تا زمانى كه ناقل حاصل شود.
اشكالات اين ضابطه: الف. شما گفتيد عدد هزار غير محصوره است. سپس گفتيد در غير محصوره احتياط واجب نيست، چون عسر و حرج دارد. ما مىگوييم اين دو كلام متنافياناند؛ زيرا اگر فرض كنيم خانهاى را كه بيست متر در بيست متر باشد و يقين كنيم كه يك گوشهاى از اين خانه به مقدار سجدگاه متنجس شده كه اين يك جزء نسبت به كل منزل يكى در هزار، بلكه يكى در دههزار است. حال در اينجا چه عسر و حرجى در وجوب اجتناب هست و چه فرق است بين اين فرض و بين فرض اينكه علم اجمالى داريم كه دو متر از اين خانه فرضا چهل مترى نجس شده؟ سهولت