شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١١٣ - تنبيه سوم ملاقى مشتبهين
اجتناب از خود نجس واقعى متبادر نيست.
و اما وجوب اجتناب از ملاقى نجس تعبّد خاص و دليل مخصوصى دارد كه عبارتاند از روايات كثيره و اجماعات فقها، و هذا هو الحق بالوجدان.
و باز شبههاى نيست در اينكه اجتناب از اطراف علم اجمال در شبهات محصوره ايضا واجب و ارتكاب آنها حرام است؛ چنانكه به تفصيل بحث شد كه موافقت قطعيه واجب است. باز هم شبههاى نيست در اينكه اگر شىء پاكى با هر دو طرف شبهه محصوره ملاقات كند واجب الاجتناب است به حكم اينكه: ملاقى النجس نجس.
باز شبههاى نيست در اينكه اگر شىء طاهرى با يكى از اطراف شبهه و شىء طاهر ديگر با طرف ديگر شبهه ملاقات كند، اجتناب از هر دو طرف ملاقى لازم است؛ زيرا علم اجمالى پيدا مىشود به اينكه يا اين ظرف با نجس واقعى ملاقات كرده و ملاقى النجس نجس و يا آن ظرف فيجب الاجتناب. انّما الكلام در ملاقى احد اطراف الشبهة است؛ يعنى اگر شىء پاكى با يك طرف شبهه ملاقات نمود آيا واجب الاجتناب هست يا خير؟ در اين زمينه دو قول وجود دارد:
١. كسانى كه مىگويند خود خطاب اجتنب عن النجس اعمّ است و ملاقى نجس را هم شامل مىشود، همانها معتقدند به اينكه اين خطاب در اطراف علم اجمالى هم هست كه اجتنب عن النجس، پس اعمّ است و شامل ملاقى هم مىگردد، علاوه برفرض كه خطاب اجتنب شامل ملاقى المشتبه نگردد، ولى ملاقى المشتبه در اطراف علم اجمالى داخل مىشود و پس از ملاقات ما علم اجمالى داريم كه يا اين اناء نجس است و يا آن اناء و ملاقى آن و وقتى طرف علم اجمالى شد، پس واجب الاجتناب است مثل جايى كه از اول امر سه ظرف داريم و علم اجمالى داريم كه يا اين ظرف و يا آن دوتاى ديگر نجس است.
٢. مشهور مىگويند: اولا، وجوب اجتناب از نجس شامل وجوب اجتناب از ملاقى نجس نمىشود، بلكه ملاقى النجس به دليل خاص محكوم به نجاست است و آن دليل خاص فقط در باب ملاقى النجس موجود است، ولى در ملاقى المشتبه، چنين دليلى نداريم.