شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢١٧ - ٣- حديث سوم صحيحه ثالثه زراره
و اما متن روايت: زراره مىگويد: به امام عليه السّلام (باقر يا صادق عليهما السّلام) عرض كردم: شخص در اثناء نماز شك مىكند كه آيا دو ركعت خوانده يا چهار ركعت وظيفه اين شخص چيست؟ حضرت فرمود: دو ركعت نماز ايستاده به جا آورد همراه با چهار سجده (در هر ركعت دو سجده) و اين دو ركعت را بايد با فاتحة الكتاب بخواند (يعنى دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند) سپس تشهد بخواند و نماز را تمام كند و چيزى بر ذمّه او نيست (وظيفه شرعى را انجام داده).
سپس خود امام عليه السّلام فرمود: و اگر شخصى مصلى ميان ركعت ٣ و ٤ شك كند بايد قيام كند و يك ركعت ديگر بدان بيفزايد. آنگاه چيزى بر ذمّه او نيست سپس امام عليه السّلام شش جمله فرمود:
١. لا ينقض اليقين بالشك،
٢. و لا يدخل الشك فى اليقين،
٣. و لا يخلط احدهما بالآخر،
٤. و لكن ينقض الشك باليقين،
٥. و يتم على اليقين فيبنى عليه،
٦. و لا يعتد بالشك فى حال من الحالات.
كيفيت استدلال: در فراز دوم امام عليه السّلام فرمود: كسى كه ميان سه و چهار شك كرد و حال آنكه سه ركعت را احراز نموده بايد برخيزد و يك ركعت ديگر بدان بيفزايد اين براساس استصحاب است كه اين مصلى يقين دارد كه ركعت رابعه را قبلا اتيان نكرده بود حالا در اثناء نماز شك در اتيان دارد. پس اركان استصحاب تمام است و بايد عدم اتيان را استصحاب كند، آنگاه وظيفه دارد قيام نموده و ركعت چهارمى را هم بيفزايد و حق ندارد آن يقين به عدم اتيان را با اين شك در اتيان بشكند، بلكه يقين را با يقين بايد شكستن، يعنى يقين داشت به عدم اتيان ركعت رابعه. پس بايد برخيزد و ركعت چهارمى بهجا آورد تا يقين كند به اتيان و آن حالت ترديد و دودلى را از خود دور كند، آنگاه آن شش فقره آخر روايت تماما تأكيد همين قانون استصحاب خواهند بود.
اعتراض شيخ انصارى: ايشان مىفرمايند: در اين جمله از حديث كه مىگويد: «قام