تشبيه اخبار من بلغ به حديث «من سرّح لحيته»، قياس مع الفارق است؛ زيرا در مورد اخبار تسريح لحيه اگر اين اخبار نباشد عقل هيچ ادراك و حكمى ندارد كه آيا تسريح لحيه داراى ثواب هست يا خير، و وقتى عقل ادراك نكرد، انقياد و احتياط و اطاعت حكميه راه ندارد. از طرفى هم ترتب ثواب يا بر اطاعت حكميه است و يا بر اطاعت حقيقى و وقتى احتمال اول باطل شد، احتمال ثانى تعيّن پيدا مى‌كند كه اطاعت حقيقى باشد و آن‌هم بالاجماع از امرى مولوى كشف مى‌كند يا امر استحبابى و يا وجوبى، به‌خلاف ما نحن فيه كه قطع نظر از روايات هم خود عقل ادراك مى‌كند.

بنابراين، اخبار من بلغ ارشادى خواهد بود و وقتى ارشادى شد، امر مستكشف از آنها هم امر ارشادى خواهد بود و دليل بر استحباب شرعى نمى‌شود.

٢. استدلالى كه آخوند خراسانى در كفايه ذكر كرده و براساس آن استحباب شرعى را اختيار نموده است و آن اينكه: در ميان اخبار من بلغ يك روايت صحيحه وجود دارد كه صحيحه هشام بن سالم از امام صادق عليه السّلام در محاسن برقى است و قبلا نقل شد.

اين حديث مى‌گويد: هركس به گوشش رسيده كه فلان عمل ثواب دارد و به دنبال بلوغ، آن عمل را انجام دهد به نيت خود عمل نه به‌عنوان احتياط (احتياط يعنى شايد بلوغ، بلوغ صادقى باشد) فعمله اطلاق دارد؛ يعنى عمل را اتيان كند، و لو به‌عنوان خود عمل. پس معلوم مى‌شود كه ذات العمل واجد اين ثواب است نه عنوان احتياط (همان گونه كه در نماز شب ذات العمل داراى ثواب است) و هرجا ثواب بر خود عمل باشد به نحو مطلق، اين ثواب كاشف از وجود مصلحت در خود آن عمل است و اگر كاشف از مصلحت شد كاشف از امر مولوى است.

اشكال: اگرچه دو حديث از چهار حديث مذكور اطلاق دارند يعنى گفته‌اند:

«فعمله» و قيدى ندارند، ولى دو حديث ديگر مقيد هستند به اينكه: فعمله طلبا لقول النبى او التماس ذلك الثواب و ... از اين دو حديث استفاده مى‌شود كه منظور اتيان عمل به قصد احتياط است؛ يعنى به اميد اينكه ان شاء اللّه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم فرموده و به اميد اينكه ان شاء اللّه آن ثواب داده مى‌شود انجام دهد و هذا معنى الاحتياط، حال كه‌