شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢١٤ - حديث دوم صحيحه ثانيه زراره

نديدم. پس علم و يقين به نجاست ندارم، نه اينكه يقين به طهارت دارم. (عدم العلم است نه علم به عدم)

حال استدلال به اين فراز براى حجيت استصحاب بنا بر احتمال اول است كه يقين سابق مراد يقين به طهارت قبل از ظن به اصابه بوده و شك لا حق همين ظن به اصابت و نديدن چيزى بعد از فحص است و اما بنا بر احتمال ثانى اين حديث به درد قانون اليقين و شك سارى مى‌خورد نه به درد استصحاب.

بيان ذلك: مراد از يقين به طهارت عبارت است از يقين به طهارت بعد الفحص كه فحص كرده و يقين به طهارت پيدا كرده سپس با اين يقين وارد نماز شده و پس از نماز خون را ديده در اينجا دو احتمال پيدا مى‌شود:

١. خون پس از نماز به لباس اصابت كرده و هنگام نماز نبود.

٢. خون هنگام نماز هم بوده است اين احتمال به درد قاعده اليقين مى‌خورد كه شك لا حق سرايت كرده به يقين سابق و او را درهم شكسته، بنابراين حديث ربطى به استصحاب كه مورد نظر است نخواهد داشت.

فراز دوم: بخش پايانى حديث كه امام فرمود: «لانّك لا تدرى لعله شى‌ء اوقع عليك فليس ينبغى ان تنقض اليقين بالشّك».

كيفيت استدلال: اين بخش از روايات و بخش اول از اين روايت كيفيت استدلالشان همانند استدلال به صحيحه اولى است به اين بيان كه الف و لام اليقين، الف و لام جنس است و جواب امام عليه السّلام به منزله صغرا و كبرايى است كه از كبراى كلى حجيت استصحاب استفاده مى‌شود. پس دلالت اين دو بخش صحيحه ثانيه همانند دلالت صحيحه اولى است، بلكه اين معنا كه الف و لام اليقين براى جنس باشد در اين روايت اظهر است از روايت اولى.

بيان ذلك: شيخ مى‌فرمايد:

و ارادة الجنس من اليقين لعلّه اظهر هنا.[١]

[١]. رسائل، ص ٣٣٠.