شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٤٧ - دلايل روايى احتياط
انسانى است. پس منافاتى با جواز ارتكاب امر مشتبه ندارد.
سوم. اشكال نقضى مىكنيم به اينكه خود اخبارىها در شبهات موضوعيه و حكميه وجوبيه، برائت را برگزيدهاند نه احتياط را.
نتيجه: آقايان اخبارىها از آيات قرآن طرفى نبستند و گل مقصود نچيدند.
دلايل روايى احتياط
دومين دليل اخباريان براى وجوب احتياط در شبهات حكميه تحريميه رواياتى از معصومان عليهم السّلام است. اين روايات مجموعا به چهار دسته تقسيم مىشوند:
١. اخبارى كه ما را از قول و عمل به غير علم نهى مىكنند؛ مثل: «لا تقل ما لا تعلم»، «رجل قضى بالحق و هو لا يعلم فهو فى النار»، «على العباد ان يقولوا ما يعملون و يقفوا عند ما لا يعلمون» و ...
كيفيت استدلال: اين روايات از قول و فتواى به غير علم منع مىكند و آن را تشريع مىشمارد و اصوليان كه به اباحه ظاهريه فتوا مىدهند قولشان به غير علم و تشريع است. و التشريع باطل بالادلة الاربعة. پس بايد احتياط نمود و حكم به ترخيص نكرد.
جواب اصوليان: اولا، خود شما اخبارىها در باب شبهات موضوعيه و شبهات حكميه وجوبيه فتوا به برائت مىدهيد و به اباحه ظاهريه قائليد. پس قول شما هم به غير علم و تشريع است. هر جوابى آنجا به ما بدهيد، ما هم اينجا به شما خواهيم داد.
(جواب نقضى)
ثانيا، فتواى اصوليان، قول به غير علم نيست بلكه قول عن علم است؛ زيرا اصولىها براساس ادلّه چهارگانه فتواى به برائت مىدهند نه بدون مدرك.
(جواب حلّى)
٢. اخبارى كه بر وجوب توقف در موارد شبهه دلالت دارند: از قبيل مقبوله عمر بن حنظله و صحيحه جميل بن دراج و ... كه مىگويند: الوقوف عند الشبهات خير من الاقتحام فى الهلكات و ...
كيفيت استدلال: از اين روايات استفاده مىشود كه: در موارد شبهه حق ارتكاب نداريم، بلكه بايد توقف نماييم و بازايستيم و دست به آن عمل نزنيم؛ و هذا معنى