شرح اصول فقه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
پيشگفتار
٧ ص
(٣)
المقصد الرابع مباحث الاصول العملية
٩ ص
(٤)
تمهيد
٩ ص
(٥)
اصالة البراءة
٢٧ ص
(٦)
اصوليان و برائت
٣٠ ص
(٧)
دلايل قرآنى برائت
٣٠ ص
(٨)
دلايل روايى برائت
٣٤ ص
(٩)
اشكالات اين روايات
٤٠ ص
(١٠)
دليل اجماع بر برائت
٤٠ ص
(١١)
دليل عقلى بر برائت
٤١ ص
(١٢)
اخباريان و احتياط
٤٤ ص
(١٣)
آياتى از قرآن
٤٤ ص
(١٤)
دلايل روايى احتياط
٤٧ ص
(١٥)
دليل عقلى اخباريان بر وجوب احتياط
٥٥ ص
(١٦)
تنبيهات اصالة البراءة
٦٠ ص
(١٧)
تنبيه اول آيا اصل برائت اماره ظنيه است يا اصل عملى؟
٦٠ ص
(١٨)
تنبيه دوم رجحان عقلى و حسن شرعى احتياط
٦١ ص
(١٩)
تنبيه سوم اخبار من بلغ(تسامح در ادله سنن)
٦٦ ص
(٢٠)
تنبيه چهارم اصل موضوعى و حكمى
٧١ ص
(٢١)
اينك چند مثال
٧٣ ص
(٢٢)
تنبيه پنجم جريان اصالة البراءة در مورد شك در واجب تخييرى
٧٦ ص
(٢٣)
تنبيه ششم تعارض نصين
٧٩ ص
(٢٤)
تنبيه هفتم شبهه موضوعيه
٧٩ ص
(٢٥)
اصالة التخيير
٨٧ ص
(٢٦)
دليل قول به اباحه ظاهريه
٨٩ ص
(٢٧)
دليل قول به توقف
٩٢ ص
(٢٨)
دليل قول به تخيير
٩٢ ص
(٢٩)
دليل قول به تعيين
٩٣ ص
(٣٠)
1- دفع المفسدة اولى من جلب المصلحة
٩٣ ص
(٣١)
2- استقراء
٩٤ ص
(٣٢)
چند نمونه
٩٤ ص
(٣٣)
3- قانون احتياط
٩٥ ص
(٣٤)
تنبيهات اصالة التخيير
٩٥ ص
(٣٥)
تنبيه اول
٩٥ ص
(٣٦)
تنبيه دوم
٩٦ ص
(٣٧)
اصالة الاحتياط
٩٩ ص
(٣٨)
1- دوران بين المتباينين
١٠٠ ص
(٣٩)
مرحله اول حرمت مخالفت قطعيه
١٠٠ ص
(٤٠)
مرحله دوم موافقت قطعى با علم اجمالى
١٠٥ ص
(٤١)
تنبيهات دوران بين المتبانيين
١٠٨ ص
(٤٢)
تنبيه اول طريقيت و موضوعيت احتياط
١٠٨ ص
(٤٣)
تنبيه دوم ابتلا شرط تنجز احتياط
١١٠ ص
(٤٤)
تنبيه سوم ملاقى مشتبهين
١١٢ ص
(٤٥)
تنبيه چهارم اضطرار
١١٤ ص
(٤٦)
تنبيه پنجم تدريجيات
١١٦ ص
(٤٧)
تنبيه ششم اشتباه مكلف
١١٨ ص
(٤٨)
تنبيه هفتم
١١٩ ص
(٤٩)
تنبيه هشتم شبهات محصوره و غير محصوره
١١٩ ص
(٥٠)
تنبيه نهم شبهه كثير در كثير
١٢٦ ص
(٥١)
2- دوران بين اقل و اكثر
١٢٧ ص
(٥٢)
1- شك در جزئيت
١٢٩ ص
(٥٣)
نظريه شيخ انصارى
١٢٩ ص
(٥٤)
برائت عقلى
١٢٩ ص
(٥٥)
و اما برائت نقلى
١٣٢ ص
(٥٦)
اشكالات اين نظريه
١٣٣ ص
(٥٧)
چند نكته
١٣٦ ص
(٥٨)
توضيح نكته اول
١٣٦ ص
(٥٩)
توضيح نكته دوم
١٣٧ ص
(٦٠)
توضيح نكته سوم
١٣٩ ص
(٦١)
نكته چهارم
١٤١ ص
(٦٢)
2- شك در شرطيت(اجزاء تحليله)
١٤٢ ص
(٦٣)
تنبيهات اقل و اكثر
١٤٤ ص
(٦٤)
تنبيه اول
١٤٤ ص
(٦٥)
مبحث اول ترك الجزء أو الشرط عمدا
١٤٦ ص
(٦٦)
مبحث دوم نقصان الجزء أو الشرط سهوا
١٤٦ ص
(٦٧)
مبحث سوم و چهارم زيادة الجزء أو الشرط عمدا و سهوا
١٥١ ص
(٦٨)
تنبيه دوم
١٥٣ ص
(٦٩)
تنبيه سوم
١٥٩ ص
(٧٠)
اصالة الاستصحاب
١٦١ ص
(٧١)
1- تعريف استصحاب
١٦١ ص
(٧٢)
معناى لغوى استصحاب
١٦٢ ص
(٧٣)
معناى اصطلاحى استصحاب
١٦٣ ص
(٧٤)
2- مقومات استصحاب
١٦٧ ص
(٧٥)
3- معناى حجيت استصحاب
١٧٤ ص
(٧٦)
دو تبصره
١٧٧ ص
(٧٧)
4- استصحاب اماره است يا اصل
١٧٩ ص
(٧٨)
5- اقوال در باب استصحاب
١٨١ ص
(٧٩)
6- أدلة الاستصحاب
١٨٨ ص
(٨٠)
دليل اول بناى عقلاييه
١٨٨ ص
(٨١)
دليل دوم حكم عقل
١٩٥ ص
(٨٢)
دليل سوم اجماع
١٩٨ ص
(٨٣)
دليل چهارم اخبار استصحاب
٢٠٠ ص
(٨٤)
حديث اول صحيحه اولى زراره
٢٠١ ص
(٨٥)
حديث دوم صحيحه ثانيه زراره
٢١١ ص
(٨٦)
3- حديث سوم صحيحه ثالثه زراره
٢١٦ ص
(٨٧)
حديث چهارم روايت محمد بن مسلم
٢٢١ ص
(٨٨)
حديث پنجم مكاتبه على بن محمد قاسانى
٢٢٢ ص
(٨٩)
مدى دلالة الاخبار
٢٢٤ ص
(٩٠)
تفصيل ما بين شبهه حكميه و موضوعيه
٢٢٥ ص
(٩١)
تفصيل ميان شك در مقتضى و رافع
٢٢٦ ص
(٩٢)
عقيده مصنف در باب دلالت اخبار
٢٣٢ ص
(٩٣)
تنبيهات استصحاب
٢٣٧ ص
(٩٤)
تنبيه اول اقسام استصحاب كلى
٢٣٧ ص
(٩٥)
دو نكته
٢٤٣ ص
(٩٦)
تنبيه دوم شبهه عبائيه يا استصحاب فرد مردد
٢٤٥ ص
(٩٧)
تنبيه سوم امور تدريجيه
٢٤٨ ص
(٩٨)
دو نكته
٢٥٠ ص
(٩٩)
تنبيه چهارم زمانيات
٢٥١ ص
(١٠٠)
تنبيه پنجم استصحاب استقبالى
٢٥٣ ص
(١٠١)
تنبيه ششم استصحاب تعليقى
٢٥٥ ص
(١٠٢)
تنبيه هفتم استصحاب عدم نسخ
٢٥٨ ص
(١٠٣)
تنبيه هشتم اصل مثبت
٢٦١ ص
(١٠٤)
تنبيه نهم تقدم و تأخر حدوث يا ارتفاع
٢٦٣ ص
(١٠٥)
صور چهارگانه مجهولالتاريخها
٢٦٦ ص
(١٠٦)
تنبيه دهم استصحاب در امور اعتقادى
٢٧٠ ص
(١٠٧)
تنبيه يازدهم آيا مبحث حجيت استصحاب از مباحث اصوليه است يا فقهيه؟
٢٧١ ص
(١٠٨)
تنبيه دوازدهم بنا بر حجيت استصحاب از باب ظن، ظن نوعى ملاك است يا ظن شخصى؟
٢٧٢ ص
(١٠٩)
خاتمه مبحث استصحاب
٢٧٣ ص
(١١٠)
امر اول شمول قانون مقتضى و مانع
٢٧٣ ص
(١١١)
امر دوم شمول شك سارى
٢٧٤ ص
(١١٢)
امر سوم موضوعيت و طريقيت در يقين سابق
٢٧٥ ص
(١١٣)
امر چهارم تعارض استصحاب با امارات
٢٧٦ ص
(١١٤)
امر پنجم تعارض استصحاب با ساير اصول عمليه
٢٧٧ ص
(١١٥)
امر ششم تعارض دو استصحاب
٢٧٧ ص
(١١٦)
امر هفتم تعارض با قواعد فقهيه
٢٨٠ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص

شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ١٧٣ - ٢- مقومات استصحاب

ادلّه استصحاب هم شامل چنين مواردى نمى‌شود؛ زيرا روايات مى‌گويد: لا تنقض اليقين بالشك يعنى يقين سابق را با شك لا حق نقض نكن و در چنين مواردى نقض يقين به شك نيست بلكه نقض الشك المتقدم باليقين المتأخر است و روايات شامل حال او نيست.

٧. امر هفتم عبارت است از فعليت داشتن يقين و شك.

بيان مطلب: يقين و شك كه دو ركن اصلى استصحاب هستند دو قسم مى‌شوند:

اول. يقين و شك فعلى و آن عبارت است از اينكه مكلف به وضع خويش ملتفت بوده و در خارج بالفعل داراى يقين سابق و شك لا حق است.

دوم. يقين و شك تقديرى و آن عبارت است از اينكه مكلف بالفعل غافل است و به وضع خويش توجه ندارد، ولى اگر ملتفت مى‌شد دچار شك مى‌گشت در چنين موردى يقين و شك تقديرى و اگرى است (المكلف يكون بحالة لو كان ملتفتا لحصل له الشك فى البقاء). حال اختلاف است در اينكه آيا در باب استصحاب يقين و شك فعلى لازم است و تقديرى كافى نيست يا اينكه يقين و شك تقديرى هم كافى است؟

مشهور علما مى‌گويند: بايد يقين و شك فعلى باشد و تقديرى آن كافى نيست.

ولى گروهى از اصوليان مى‌گويند: يقين و شك تقديرى هم كفايت مى‌كند.

مصنف رحمه اللّه قول مشهور را برگزيده و مى‌فرمايد: بايد يقين و شك فعلى باشند نه تقديرى به دليل اينكه در اخبار استصحاب كه مهم‌ترين دليل استصحاب است تعبير شده به: لا تنقض اليقين بالشك و متبادر به ذهن از كلمه يقين و شك يقين و شك فعلى است كه در خارج بالفعل يقين و شك موجود باشند چنانچه در تمام الفاظ و اصطلاحات قصه از همين قرار است؛ يعنى هر لفظى عند الاطلاق در فعليت عنوان ظهور دارد مثلا اگر مى‌گوييم زيد مجتهد است؛ يعنى بالفعل، مجتهد را اكرام كن يعنى كسى كه بالفعل داراى اين صفت است نه اينكه تقديرى باشد يعنى اگر درس بخواند مجتهد خواهد شد؟ خير، چنين فردى اكرام ندارد. پس بايد يقين و شك تقديرى نباشد، بلكه فعلى بودن لازم است.

مثال فقهى مطلب: شخصى يقين كرده كه محدّث است، سپس از اين حالت حدث‌