شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٤٢ - تنبيه اول اقسام استصحاب كلى
جريان استصحاب در اين قسم برمىگردد به بحث از اينكه آيا اركان استصحاب در اينجا فراهم است يا خير؟ از ميان اركان استصحاب آنكه مشكوك است ركن پنجم است كه وحدت متيقّن و مشكوك باشد.
بيان مطلب: آن كلى كه در اين قسم سوم متيقّن بود و الآن مشكوك است وحدت خارجى كه ندارد، بلكه وحدت نوعى دارد يعنى در تحت پوشش يك نوع داخل است و لذا جاى اين سؤال هست كه آيا وحدت نوعيه ميان متيقّن و مشكوك كافى است در تحقق آن وحدتى كه در استصحاب لازم است يا اينكه حتما بايد وحدت خارجيه باشد؟ پس از جواب به اين سؤال و فرض اينكه وحدت نوعيه كافى نيست سؤال ديگرى مطرح مىشود كه آيا كلى طبيعى در ضمن همه افراد كثيره به يك وجود موجود است منتهى حصه حصه شده نظير يك پدر نسبت به پسرهاى متعدد و يا كلى طبيعى در ضمن هر فردى به يك وجود مستقلى موجود است از قبيل آباء متعدد نسبت به ابناى متعدد؟ حال كسى كه در اين قسم از كلى مىخواهد استصحاب جارى كند بايد ملتزم شود به اينكه وحدت نوعيه در تحقق ركن استصحاب كافى است و وحدت خارجيه لازم نيست و در كلى قسم ثالث وحدت نوعيه محفوظ است و يا بايد قائل شود به اينكه كلى طبيعى در خارج به يك وجود در ضمن همه افراد موجود است وگرنه راهى براى استصحاب نيست. با حفظ اين مقدمه مىگوييم:
به نظر ما حق آن است كه استصحاب در اين قسم سوم مطلقا جارى نيست؛ زيرا جريان استصحاب كلى قسم ثالث مبتنى بر يكى از دو مبنى است و ما هيچكدام را قبول نداريم.
١. در باب استصحاب گفتيم بايد قضيه متيقّن و مشكوك واحد باشند حال ما قائل شويم كه وحدت نوعيه هم كافى است و وحدت خارجيه لازم نيست در ما نحن فيه وحدت نوعيه هست، ولى ما وحدت نوعيه را در استصحاب كافى نمىدانيم، چون غرض از استصحاب بقاى مستصحب در خارج و ترتيب آثار در خارج است و وحدت نوعيه يك مفهوم است و افراد هم كه متعددند و وحدت ندارند و وحدت خارجيه هم كه در ما نحن فيه نيست دليل مطلب كه وحدت خارجى لازم است اين