شرح اصول فقه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
المقصد الثالث مباحث الحجة
٧ ص
(٣)
مقدمه
١١ ص
(٤)
1- موضوع مقصد سوم
١١ ص
(٥)
2- معناى حجت
١٦ ص
(٦)
3- مدلول كلمه اماره و ظن معتبر
١٩ ص
(٧)
4- ظن نوعى
٢٠ ص
(٨)
5- اماره يا اصل عملى
٢١ ص
(٩)
6- مناط در اثبات حجيت اماره
٢٤ ص
(١٠)
7- حجيت علم ذاتى است
٢٨ ص
(١١)
8- جايگاه حجيت امارات
٣٨ ص
(١٢)
9- ظن خاص و ظن مطلق
٤٢ ص
(١٣)
10- مقدمات دليل انسداد
٤٣ ص
(١٤)
دو نكته
٤٨ ص
(١٥)
11- اشتراك احكام بين عالم و جاهل
٥٠ ص
(١٦)
12- تصحيح جعل اماره
٥٩ ص
(١٧)
13- اماره طريق است يا سبب؟
٦٣ ص
(١٨)
14- مصلحت سلوكيه
٦٦ ص
(١٩)
15- حجيت امرى اعتبارى است يا انتزاعى؟
٧٢ ص
(٢٠)
باب اول كتاب عزيز
٨١ ص
(٢١)
مقدمه
٨١ ص
(٢٢)
نسخ كتاب عزيز،
٨٣ ص
(٢٣)
حقيقت نسخ
٨٣ ص
(٢٤)
امكان نسخ قرآن
٨٨ ص
(٢٥)
وقوع نسخ در قرآن و اصالت عدم نسخ
٩٧ ص
(٢٦)
باب دوم سنت
٩٩ ص
(٢٧)
1- دلالت فعل معصوم
١٠٢ ص
(٢٨)
2- دلالت تقرير معصوم
١١١ ص
(٢٩)
3- خبر متواتر
١١٣ ص
(٣٠)
4- خبر واحد
١١٥ ص
(٣١)
الف دلايل حجيت خبر واحد از آيات قرآن
١١٩ ص
(٣٢)
آيه اول آيه نبأ
١٢٠ ص
(٣٣)
آيه دوم آيه نفر
١٢٦ ص
(٣٤)
آيه سوم آيه حرمت كتمان
١٣٥ ص
(٣٥)
ب دليل حجيت خبر واحد از سنت
١٣٧ ص
(٣٦)
ج دليل حجيت خبر واحد از اجماع
١٤٢ ص
(٣٧)
د دليل حجيت خبر واحد از بناى عقلا
١٥١ ص
(٣٨)
باب سوم اجماع
١٥٩ ص
(٣٩)
مقدمه
١٥٩ ص
(٤٠)
اجماع در مسلك عامه
١٦٠ ص
(٤١)
سؤال اول
١٦١ ص
(٤٢)
سؤال دوم
١٦٩ ص
(٤٣)
اجماع در مسلك اماميه
١٧٢ ص
(٤٤)
1- طريقه حس
١٧٥ ص
(٤٥)
2- طريقه قاعده لطف
١٧٦ ص
(٤٦)
3- طريقه حدس
١٧٨ ص
(٤٧)
4- طريقه تقرير
١٨٠ ص
(٤٨)
اجماع منقول
١٨٩ ص
(٤٩)
باب چهارم دليل عقلى
١٩٩ ص
(٥٠)
وجه حجيت عقل
٢١٤ ص
(٥١)
باب پنجم حجيت ظواهر
٢٢٣ ص
(٥٢)
مقدمه
٢٢٣ ص
(٥٣)
طرق اثبات ظواهر
٢٢٥ ص
(٥٤)
حجيت قول لغوى
٢٢٧ ص
(٥٥)
ظهور تصورى و تصديقى
٢٣٤ ص
(٥٦)
وجه حجيت ظواهر
٢٣٨ ص
(٥٧)
الف شرط بودن ظن فعلى به وفاق
٢٤١ ص
(٥٨)
ب اعتبار عدم ظن به خلاف
٢٤٢ ص
(٥٩)
ج اصالت عدم قرينه
٢٤٥ ص
(٦٠)
د حجيت ظهور براى غير مقصودين بالتفهيم
٢٤٧ ص
(٦١)
ه حجيت ظواهر كتاب
٢٥١ ص
(٦٢)
باب ششم شهرت
٢٦١ ص
(٦٣)
دليل اول اولويت شهرت بر خبر واحد
٢٦٤ ص
(٦٤)
دليل دوم عموميت داشتن تعليل در آيه نبأ
٢٦٥ ص
(٦٥)
دليل سوم دلالت بعضى از اخبار
٢٦٨ ص
(٦٦)
تنبيه
٢٧١ ص
(٦٧)
باب هفتم سيره
٢٧٣ ص
(٦٨)
1- حجيت بناى عقلا
٢٧٤ ص
(٦٩)
2- حجيت سيره متشرعه
٢٧٧ ص
(٧٠)
3- ميزان دلالت سيره
٢٨١ ص
(٧١)
باب هشتم قياس
٢٨٤ ص
(٧٢)
مقدمه
٢٨٤ ص
(٧٣)
1- تعريف قياس
٢٩٠ ص
(٧٤)
2- اركان قياس
٢٩٢ ص
(٧٥)
3- حجيت قياس
٢٩٢ ص
(٧٦)
الف آيا قياس موجب علم است؟
٢٩٣ ص
(٧٧)
ب دليل بر حجيت قياس ظنى
٣٠١ ص
(٧٨)
دليل از آيات قرآن
٣٠٢ ص
(٧٩)
دليل از سنت
٣٠٦ ص
(٨٠)
دليل از اجماع
٣٠٩ ص
(٨١)
دليل از عقل
٣١٦ ص
(٨٢)
4- منصوص العلة و قياس اولويت
٣١٧ ص
(٨٣)
منصوص العلة
٣١٨ ص
(٨٤)
قياس اولويت
٣٢٢ ص
(٨٥)
تنبيه استحسان و مصالح مرسله و سد ذرايع
٣٢٥ ص
(٨٦)
باب نهم تعادل و تراجيح
٣٣١ ص
(٨٧)
تمهيد
٣٣١ ص
(٨٨)
مقدمه
٣٣٣ ص
(٨٩)
1- حقيقت تعارض
٣٣٣ ص
(٩٠)
2- شروط تعارض
٣٣٤ ص
(٩١)
3- فرق بين تعارض و تزاحم
٣٤١ ص
(٩٢)
4- تعادل و تراجيح در دو دليل متزاحم
٣٤٤ ص
(٩٣)
5- حكومت و ورود
٣٥٥ ص
(٩٤)
الف حكومت
٣٥٨ ص
(٩٥)
ب ورود
٣٦٤ ص
(٩٦)
6- قاعده در متعارضين، تساقط يا تخيير
٣٦٦ ص
(٩٧)
7- جمع بين متعارضين، اولى از طرح است
٣٧٣ ص
(٩٨)
امر اول جمع عرفى
٣٨٠ ص
(٩٩)
امر دوم قاعده ثانويه در متعادلين
٣٨٨ ص
(١٠٠)
امر سوم مرجحات
٤٠٦ ص
(١٠١)
مقام اول مرجحات پنجگانه
٤٠٨ ص
(١٠٢)
1- ترجيح احدث
٤٠٨ ص
(١٠٣)
2- ترجيح با صفات
٤٠٩ ص
(١٠٤)
3- ترجيح از راه شهرت
٤١٣ ص
(١٠٥)
دو نمونه
٤١٧ ص
(١٠٦)
4- ترجيح از راه موافقت با كتاب
٤١٨ ص
(١٠٧)
5- مخالفت عامه
٤٢١ ص
(١٠٨)
مقام دوم در تفاضل بين مرجحات
٤٢٢ ص
(١٠٩)
مقام سوم در تعدى از مرجحات منصوص
٤٢٨ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص

شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٤١٥ - ٣- ترجيح از راه شهرت

و رب حديث كه شهرت عملى دارد،ولى شهرت روايى ندارد.

شهرت عمليه:اين قسم قطعا از جملۀ مرجحات منصوصه نيست به دليل اينكه در لابه‌لاى روايات ليس منها عين و لا اثر و لذا اگر بخواهيم بدين‌وسيله روايتى را ترجيح دهيم بايد از باب مرجحات غير منصوصه باشد و مرجحات غير منصوصه كما سياتى معيارشان اين است كه كل ما يوجب اقربية احد الخبرين الى الواقع فهو مرجح) آن‌گاه مسئله مبنايى مى‌گردد،يعنى هركسى در مسئله آتيه قائل باشد به اينكه اكتفا به مرجحات منصوصه لازم نيست و ما مى‌توانيم تعدى كنيم به غير منصوصات از امورى كه موجب اقربيت صدور احد الخبرين مى‌گردد.نظير مشهور علما و مرحوم شيخ انصارى و مرحوم مظفر،شهرت عمليه را جزء مرجحات به حساب مى‌آورند؛ زيرا شهرت عمليه بلا اشكال احتمال صدور يك حديث را قوت مى‌بخشد و صدچندان مى‌كند.البته با حفظ دو شرط:

١.يقين داشته باشيم كه فتواى مشهور مستند به همين روايت است به دليل اينكه مجرد مطابقت فتواى مشهور با يك حديث موجب وثوق به صدور آن نمى‌گردد.

٢.شهرت عمليه،شهرت قديمه باشد،يعنى مربوط به عصر معصومين عليهم السّلام و يا عصورى كه تالى تلو آن عصر هستند مانند عصر صدوقين،سيدان،شيخان قدس سرّهم كه تنظيم روايات و تهيۀ كتب اربعۀ حديث در اين عصر صورت گرفته است و اما شهرت عمليه در زمان‌هاى متأخر و از زمان شيخ طوسى به بعد،بعيد است كه بتوانيم روايتى را به وسيلۀ آن تقويت كنيم و ترجيح دهيم.

دليل مطلب:شايد دليل مطلب اين باشد كه قدما به عصر معصومين عليهم السّلام نزديك بودند و اگر روايتى داشته‌اند اگرچه آن شهرت يابد آدمى مطمئن مى‌گردد كه آنان قرينه‌اى بر صحت اين روايت داشته‌اند اگرچه آن قرينه به دست ما نرسيده است.

شايد دليل مطلب آن باشد كه«المتاخرون يفتون بالادلة العقلية و الاستحسانات فلا يكشف من كون فتواهم على طبق الرواية انهم استندوا فى هذا الفتوى الى تلك الرواية اذا لعل ان يكون مدركهم شيئا آخر»(منتهى الاصول،ج ٢،ص ٦١٣.

شايد هم فلسفۀ امر آن است كه«اكثر الفقهاء الذى نشئوا بعد الشيخ كانوا يتبعونه فى