شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٤١٦ - ٣- ترجيح از راه شهرت

الفتوى تقليدا له لكثرة اعتقادهم فيه و حسن ظنهم به فلما جاء المتأخرون و وجدوا احكاما مشهورة قد عمل بها الشيخ و متابعوه فحسبوها شهرة بين العلماء و ما دروا ان مرجعها الى الشيخ و ان الشهرة انما حصلت بمتابعته»(معالم الاصول،ص ١٧٩.

كسانى كه در مسئله آتيه فقط به مرجحات منصوصه اكتفا نموده از قبيل مرحوم كلينى و مرحوم آخوند،شهرت عمليه را جزء مرجحات هم به حساب نمى‌آورند،پس به نظر اين عده شهرت عمليه نه فى نفسه حجت است و نه به درد رجحان مى‌خورد.

شهرت روائيه:به گفته مرحوم مظفر،محققين از علما اجماع دارند بر اينكه شهرت روايى از جمله مرجحات منصوصه است و مدرك آن عبارت است از مقبوله عمر بن حنظله كه در فرازى از آن چنين آمده است:«فان المجمع عليه لا ريب فيه»و مراد از اين مجمع عليه شهرت است نه اجماع مصطلح به سه قرينه:

١.مقابل قرار دادن امام عليه السّلام مجمع عليه را با شاذ.

٢.فهميدن سائل از مجمع عليه شهرت را و به دنبالش سؤال سائل از اينكه فان كان الخبر ان عنكما مشهورين الى آخره.

٣.تخطئه نكردن امام سائل را در اين فهم كه اين مهم‌ترين قرينه است.

ان قلت:شايد مراد سائل از عبارت فان كان الخبر ان عنكما مشهورين،اجماع باشد و نه شهرت؟

قلت:بعيد است كه مراد از شهرت اجماع باشد و نصب قرينه‌اى هم نشود پس مراد شهرت است.بنابراين،شهرت روايى بلا اشكال از جملۀ مرجحات منصوصه است.

بحث سوم:آيا شهرت جبران‌كنندۀ ضعف سند هست يا خير؟

اين بحث اولا مربوط به شهرت عمليه و نه روائيه ثانيا ربطى به مقام تعارض ندارد بلكه قطع‌نظر از معارضه مى‌خواهيم ببينيم:اگر حديثى فى حد نفسه ضعيف السند باشد،ولى مشهور علما طبق آن عمل كرده باشند آيا جبران ضعف سند مى‌كند تا براى بقيه ديگر حجت باشد يا خير؟در اين‌باره دو نظريه مطرح است:

١.عده‌اى مى‌گويند:آرى،شهرت عمليه جايز هست؛