شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٤١١ - ٢- ترجيح با صفات
است،روايت مقبولۀ عمر بن حنظله است كه از سوى علما تلقى به قبول شده از آن رهگذر كه راوى آن جناب صفوان بن يحيى است و وى از اصحاب اجماع است كه پيش از اين نام آنها را ذكر نموديم و اين حديث را حضرات محمدون ثلاثه متقدم كه مشايخ حديث شيعه محسوب مىشوند در كتب خويش نقل فرمودهاند،اصل حديث مفصل است و اجمال داستان از اين قرار است كه دو نفر از شيعيان ائمه دربارۀ ارث يا دين منازعه داشتند به منظور رفع نزاع به حاكم طاغوتى مراجعه مىكنند و...امام عليه السّلام مىفرمايد:مراجعۀ شما به حاكم طاغوتى خلاف فرمان الهى است؛زيرا خدا فرموده است: يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحٰاكَمُوا إِلَى الطّٰاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ راوى مىگويد:
عرض كردم پس اين دو نفر متخاصم به كجا مراجعه كنند؟حضرت فرمود:از ميان شيعيان دو نفر را كه آگاه به دين و عارف به حلال و حرام ما هستند به عنوان حكم انتخاب نموده و به آنان مراجعه نمايند و آنگاه به هرچه اين دو نفر حكم نمودند قبول كرده و تن دردهند.راوى مىپرسد:اگر دو نفر از دوستان شما را به عنوان حكم انتخاب كردند،ولى آن دو نفر در مقام قضاوت و داورى اختلاف نمودند و منشأ اختلاف آنها هم اختلاف حديث منقول از شما بود چه كنند؟حضرت فرمود:«الحكم ما حكم به اعدلهما،وافقهما و اصدقهما فى الحديث و اورعهما و لا يلتفت الى ما يحكم به الآخر».راوى مىپرسد:اگر هر دو نفر افقه و اعدل و اصدق بودند و خلاصه هر دو نفر مساوى در فضل بودند چه كنيم؟حضرت مىفرمايد:به دو حديثى كه حكمين در مقام حكم نقل مىكنند بنگريد و هريك كه مشهور بود بدان اخذ نموده آن ديگرى را كه شاذ است رها كنيد سپس امام عليه السّلام سخنى را از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل مىكند:راوى مىپرسد اگر هر دو حديث مشهور بودند و راويان مورد وثوقى آنها را نقل كرده بودند چه كنيم؟حضرت مىفرمايد:هر حديثى كه موافق كتاب و سنت و مخالف اهل سنّت باشد آن را اخذ كنيد و هر حديثى كه مخالف كتاب و سنت و موافق عامه باشد آن را رها كنيد.
راوى مىپرسد:اگر هر دو حديث موافق عامه بودند چه كنيم؟حضرت مىفرمايد:
انظر الى ما هم اليه اميل فيترك و يؤخذ بالآخر،راوى مىپرسد:اگر رأى احكام آنان با