تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٠ - شرح آيات
گردش و شناورى خود را به انجام مىرسانند». [٥] و بنا بر اين هر خارج شدنى از حدود خدا كه از ناحيه انسان صورت بگيرد، بىقاعدگى و بريدگى و گمراهى و بيراهه روى محسوب مىشود.
الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ «خورشيد و ماه با حساب حركت مىكنند.» خداوند متعال آفريدگان را چنان آفريده است كه بعضى از آنها مكمل بعضى ديگرند و هماهنگى دارند، پس اگر انسان نمىبود، خورشيد و ماه و ستارگان و درخت و آسمان و زمين و آنچه در آنها است نمىبود، و اگر اين چيزها نمىبود، آدمى راهى براى زنده ماندن پيدا نمىكرد ... و خورشيد و ماه آثارى مستقيم در زندگى انسان دارند، و بلكه در زندگى به صورت كلّى آن در سياره ما داراى همين تأثيرند: خورشيد براى ما نور فراهم مىآورد كه تأثيرى مستقيم در پيدايش و رشد گياهان بر سطح زمين دارد، و ماه نيز در آب درياها و اقيانوسها اثر مىكند و فوايد ديگرى دارد، و به همين سبب علم نوين پيوسته در صدد اكتشاف كردن اين گونه تأثيرات و فهم و برخوردارى از آنها بوده است، ولى بزرگترين فايده هر دو تاى آنها اين است كه دو آيت و نشانه براى هدايت كردن ما به سوى خدايند، و اين راهنمايى را به صورتى آشكارتر و بهتر با اطلاع يافتن از دقتى كه در نظام آنها حكمفرما است مشاهده مىكنيم.
پس اگر خورشيد اندكى از زمين دورتر يا به آن نزديكتر شود، يا آهنگ طلوع و غروب آن تبديل پيدا كند، يا درجه حرارت آن تغيير پذيرد و كم يا زياد شود، زندگى دشوار يا/ ٢٨٦ غير ممكن خواهد شد ... و به همين گونه ماه كه ميليونها تن آب درياها در هنگام مدّ دريا را به طرف خود بالا مىكشد، بدون شك در مخ آدمى كه نزديك ٧٠% آن را آب تشكيل مىدهد، نمىتواند بدون اثر باشد.
وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ «و ستاره و درخت سجده مىكنند.» بعضى از مفسّران گفتهاند كه: مقصود از نجم گياهان كوچك است و
[٥] - يس/ ٤٠.