تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢ - شرح آيات

وسايل آن كس است كه آبروى خود را پيش روى تو مى‌ريزد، پس او را از بخشش خود، هر اندازه كم هم كه باشد، محروم مساز، چه در حديث روايت شده از رسول اللَّه (صلّى اللَّه عليه و آله) آمده است

«سايل را از آنچه سؤال كرده است باز مداريد و محروم مسازيد، و اگر سائلان دروغ نمى‌گفتند، كسى از رد كردن آنان رستگار نمى‌شد». [٢٣] از امام باقر (عليه السلام) چنين روايت شده است

«اگر سايل مى‌دانست كه در سؤال كردن چه چيزها است، هرگز كسى از ديگرى سؤال نمى‌كرد، و اگر بخشنده مى‌دانست كه در عطيه و بخشش چه چيزها است، هرگز هيچ كس سائلى را رد نمى‌كرد». [٢٤]/ ٣٢ اما محروم و ناكام كسى است كه درهاى كسب روزى به روى او بسته است، و هر اندازه تلاش مى‌كند نمى‌تواند معاش خود و كسانش را تأمين كند و به نام محارف خوانده مى‌شود، و در حديثى به جا مانده از امام باقر (عليه السلام) چنين آمده است

«محروم: مردى است كه عقلى به اندازه دارد، و روزى براى او گستردگى پيدا نمى‌كند، و او محارف است». [٢٥] گفته‌اند: محارف كسى است كه دستاورد او كفاف زندگيش را نمى‌دهد و محارف (به فتح را) به معنى محدود و محروم است، بر خلاف مبارك. [٢٦] به نظر مى‌رسد كه محروم كسى است كه از روزى محروم و ناكام مانده، خواه به سبب بلايى بزرگ بوده باشد، چنان كه در آيه حكايت از صاحبان باغ (اهل الجنة) كه باغشان آتش گرفته است چنين آمده بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ‌، يا به سبب پشت كردن زندگى به او، و كمى بهره او در كسب مال.