تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٢ - شرح آيات

بنا بر قول امام صادق عليه السّلام: «فاكهة (ميوه) صد و بيست گونه است و سرور و آقاى آنها رمّان (انار) است»، [١٤٧] و گفته ديگرش: «پنج ميوه از ميوه‌هاى بهشت است

(از جمله) انار و رطب (خرماى تازه)». [١٤٨] و آنچه براى ما حايز اهميت است اين كه خدا اين سه را به عنوان مثالى از آنچه در بهشت است آورده نه آن كه ميوه‌هاى بهشت منحصر به اينها بوده باشد. با وجود اين از لحاظ درجه و فراوانى و نعمت بودن پايين‌تر از ميوه‌هاى دو بهشت اولند، چه در آنجا خدا گفت‌ مِنْ كُلِّ فاكِهَةٍ «از هر ميوه»، نه يكى بلكه يك جفت‌ زَوْجانِ‌ وجود دارد، در صورتى كه در اين جا مى‌گويد فِيهِما فاكِهَةٌ «در آنها يك ميوه» است، و شايد كلمه «فاكهة» نتواند همه مفردات و انواع ميوه را شامل شود، و اين تفاوت تا حدى شبيه اين گفته خدا در سوره الواقعة است كه در آن از بهشتهاى پيشى گرفتگان و مقربان چنين سخن مى‌گويد وَ فاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ‌ «و ميوه از هر گونه كه برگزينند»، [١٤٩] و گفته ديگرش در توصيف بهشتهاى اصحاب اليمين كه از آنان درجه كمترى دارند

وَ فاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ لا مَقْطُوعَةٍ وَ لا مَمْنُوعَةٍ و ميوه‌هاى فراوان كه نه برمى‌افتد و نه ممنوع». [١٥٠] پس براى آنان هر ميوه كه بخواهند و هوس كنند، حتى اگر پيش از هوس كردن موجود نباشد، در اختيارشان قرار مى‌گيرد، و اينان در درجه‌اى پايين‌تر از آنان جاى دارند، و اين مايه شگفتى نيست كه او كه صادق است چنين مى‌گويد

لا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى‌ «از ميان شما كسانى با آن كسان كه پيش از فتح انفاق كرده و به نبرد پرداخته‌اند، برابر نيستند كه درجه آنان بزرگتر از درجه كسانى است كه پس از فتح به انفاق كردن/ ٣٦٥ و به نبرد برخاستن روى آوردند، و خدا به‌