تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٨ - شرح آيات
تكذيب ما از مقام متعالى او چيزى نمىكاهد، بلكه اين ما هستيم كه به او نيازمنديم.
[٥٢- ٥٣] و جنبه ديگرى از دو باغ و دو جنت به خوردن مربوط مىشود و قرآن از نيازمنديهاى اوليه نعمت (چيزهاى ضرورى) سخن نمىگويد بلكه از نعمتهاى تحملى تكميل كننده آنها سخن به ميان مىآورد و آن ميوهها است، و اشاره مىكند كه آنها نيز در آن باغها به منتها درجه كمال و فزونى و گوناگونى وجود دارد.
فِيهِما مِنْ كُلِّ فاكِهَةٍ زَوْجانِ «در آنها از هر ميوه دو جفت وجود دارد.» پس هيچ ميوهاى نيست كه در آنها موجود نباشد، و ميوه علاوه بر فايده مادى آشكار آن، عطر و لذت خاصى دارد كه انسان آن را در چشم انداز خود بر سر سفره يا بر درخت احساس مىكند كه از اشكال و رنگهاى آن به دست مىآيد، و در بوهاى پاكيزه و مزه لذيذ و گواراى آنها، و شايد نام عربى آن (الفاكهة) از فاكهة و تفكه مشتق شده باشد كه آن سخنان شيرين و خوشمزهاى است كه ميان دوستان مأنوس با يكديگر مبادله مىشود.
اين سؤال پيدا مىشود كه معنى «زوجان» چيست؟
/ ٣٤٦ گفتهاند: از هر نوعى دو گونه وجود دارد كه يكى از آنها شبيه به ميوههاى دنيا است، و ديگرى در حجم و مزه و رنگ با آن تفاوت و برترى دارد و مخصوص به آخرت است، و خداى تعالى گفته است وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً «و به كسانى كه ايمان آورده و كردار شايسته داشتهاند، مژده ده كه ايشان را باغهايى است كه از زير آنها نهرها روان است، و هر گاه كه از ميوه آنها بهرهمند شوند و آن را بخورند مىگويند كه اين ميوه پيش از اين نيز روزى ما شده بود و مشابه به اينها است»، [١٠٠] و ممكن است مقصود از زوجان آن باشد كه هر چه در
[١٠٠] - البقرة/ ٢٥.