تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٣ - رهنمودهايى از آيات

/ ١١٦

پاك است خدا از آنچه براى او شريك مى‌گيريد

رهنمودهايى از آيات

در اين درس از حجابهايى بحث مى‌شود كه مانع كفار از ايمان آوردن به رسالت بود. آنان نمى‌دانستند كه چگونه ممكن است وضعى را كه نسبت به وحى اختيار كرده‌اند، درست و پسنديده جلوه دهند، پس درباره رسول خدا گفتند كه او كاهن است، و سپس او را به ديوانگى متّهم كردند، بلكه او را شاعر ناميدند، و پس از آن كه بطلان اين تهمتها آشكار شد، گمراهى خويش را از اين راه مؤكّد ساختند كه او را جادوگر خواندند، ولى امر بدين گونه نبود، بلكه آنان خود گردنكش و طاغى بودند و براى فرار از مسئوليت نمى‌خواستند به حق ايمان آورند، و براى درست جلوه دادن كفر خود به اين عذرهاى واهى متوسل مى‌شدند، و بنا بر اين ايستار ايشان همچون عذرها و بهانه‌هايشان نامعقول بود، و جدال با ايشان شايسته آن نبود كه صورت معقول داشته باشد، بلكه مى‌خواست ضماير ايشان به تكان و اهتزاز درآيد، و به همين سبب است كه در آيات تهديدى آميخته به عذاب مشاهده مى‌شود قُلْ تَرَبَّصُوا فَإِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُتَرَبِّصِينَ‌، و نيز از سوى ديگر مشاهده مى‌كنيم كه در آيات كفار به آن برانگيخته مى‌شوند كه در آفريده‌هاى پيرامون خويش به تفكّر بپردازند تا مگر لگام توسن غرور را در جان خويش بكشند و از گرفتارى بيرون آيند و به افقهاى گسترده راه يابند.

برانگيختن عقل انسان به تدبر و انديشيدن در آفاق (طبيعت و قوانين/ ١١٧ حاكم بر آن) پايه و اساسى براى تربيت و توجيه شدن در روش قرآن است، ولى ارتباط دادن‌