تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٦ - شرح آيات
ثابت است، پس اگر/ ٣٢٥ انسان خواستار آن باشد كه به گنجهاى عمقى زمين برسد، بايد به چالش بپردازد و مسافتى را از سطح زمين تا آن جا كه كانيهاى طبقات مختلف در آن قرار دارد به اعماق برود.
به همين گونه اگر انسان خواستار شكافتن آسمانها در جهت ماه باشد، يا هر هدف آسمانى ديگر، باز هم با موانعى بزرگتر رو به رو است، چه لازم است كه پيش از فراهم آوردن مادّى وسايل اين سفر، علم آن را پيدا كند كه چه بايد كرد، و ممكن است همچون در بسيارى از آزمايشهاى نخستين از اين گونه دچار شكست شود، چه در اين سفر با جاذبههاى مختلف و طبقاتى كه با يكديگر تفاوت دارند رو به رو مىشود، و چنان است كه جاذبه و گرانش در بعضى از آنها به صفر مىرسد، و در بعضى ديگر فشار بالا مىرود، و در بيشتر آنها اكسيژن وجود ندارد، و بلكه در بعضى ديگر وجود گازهاى زيانبخش براى انسان تصور مىشود، و شايد معنى نفوذ و عبور كردن كه تنها به عبور از ميان يك سيال مربوط مىشود، دليلى بر وجود اين چالشها بوده باشد، و كارشناسان ايستگاههاى فضايى اكنون ماهوارهها و كارشناسان را هنگامى به فضا روانه مىكنند كه تحقيقات مفصلى در طبقات مختلف جو صورت گرفته باشد، و اين همه براى آن است كه جاى ضعيفترى را براى وارد شدن و عبور كردن به دست آورند.
هنگامى كه انس و جن بتوانند بر اين چالشها پيروز شوند، آن گاه است كه از اقطار گذشتهاند و فرمان پروردگار ما «فانفذوا» صورت عمل پيدا كرده است.
اين فعل تنها مفيد امكان نيست، بلكه بر حسب ظاهر بر دعوت و تشويق و تحريض براى نفاذ (نفوذ) دارد، و همچون اين گفته خداى تعالى است كه
فَامْشُوا فِي مَناكِبِها وَ كُلُوا مِنْ رِزْقِهِ، و اين گفته قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا، و اين گفته قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ، و بدين گفته بر انسان شايسته است كه از قدرتهاى خود براى تسخير بزرگترين گستره از اين كايناتى كه براى او آفريده شده استفاده كند، و چه بس كه از اين راه، علاوه بر معرفت تازهاى كه به دست آورده، درمان بسيارى از بيماريهاى خود را اكتشاف