تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٣ - شرح آيات

ب: به جهت آن كه آنان از دو نسل بودند و جز نسل اول ايشان هلاك نشد.

ج: خدا مى‌خواست سفاهت انديشه تقديس اوّليان را كه جاهليان و از جمله آنان قريش بر اين اعتقاد بودند آشكار سازد.

[٥١] بعد از عاد قوم ثمود آمدند كه پيغمبر مبعوث بر آنان صالح (ع) بود كه او را تكذيب و ناقه آيت خدا را پى كردند كه نشانه‌اى آشكار بود و خدا آنان را هلاك كرد.

/ ١٩٥ وَ ثَمُودَ فَما أَبْقى‌ «و ثمود را بر جاى نگذاشت.» در آن جا گفت «الأولى» و در اين جا «فما أبقى»، بدان جهت كه ثمود همگى با باد صرصرى كه بر ايشان وزيد هلاك شدند و كسى از آنان برجاى نماند، بر خلاف عاد كه اوليان ايشان هلاك شدند و ما بقى برجاى ماندند، و اين كلمه اندازه تشبّث ثمود را به بقا براى ما آشكار مى‌سازد، چه هر حيله و قوه‌اى كه در تصرف داشتند همچون تلاش براى باقى ماندن كردند، ولى چون غضب خدا ايشان را فرا گرفت هيچ كارى از دست آنان برنيامد.

[٥٢] و پيش از اين هر دو قوم، قوم نوح طعمه هلاكت شدند.

وَ قَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَ أَطْغى‌ «و قوم نوح پيش از ايشان ستمگرتر و گردنكشتر بودند.» بدان سبب كه از لحاظ كفر ورزيدن به خدا و نافرمانى نسبت به انبيا نخستين قوم محسوب مى‌شوند، و نيز به آن سبب كه اصرار بر گمراهى داشتند و نسلى پس از نسل ديگر، على رغم ٩٥٠ سال تبليغ آشكار و مستمر نوح (ع) براى رسالت هنوز نسبت به حق استكبار نشان مى‌دادند.

در ستمكارى بر همه اقوام پيشى داشتند، زيرا كه خود را از همه ارزشهاى دينى و انسانى آزاد كردند، و نيز از جهت طغيان چنين بودند، بدان سبب كه امكانات فراوان در اختيار داشتند و اين همه را بر ضد رسالت و رسول به كار مى‌انداختند. و با وجود اين خدا آنان را هلاك كرد و به هيچ وجه از رسيدن عذاب‌