تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٣ - شرح آيات
خدا است به اميد دست يافتن به شفاعت آنان، از بن برمىاندازد، و مىگويد كه خدا عدالت خويش را در زندگى به جريان مىاندازد، و هيچ كس نمىتواند اراده خود را بر او تحميل كند، بدان سبب كه حيات و زندگى از لحاظ تكوينى و تشريعى به او تعلق دارد، و هيچ كس ديگر با او در اين امر شريك نيست، و اگر فرشتگان ظاهرا هيمنه و تسلطى ظاهرى دارند، و اين وظيفهاى اجرايى و به فرمان خدا است، و استيلاى حقيقى و مطلق به خداى يگانه تعلق دارد، و بنا بر اين راه گريزى از او جز به خود او نيست، و شفاعت بدون اذن و اجازه او صورتپذير نخواهد شد، و انداد و شركا قدرتى براى تغيير دادن سنتهاى الاهى در آفرينش بنا بر ميل خود،/ ١٧٩ و از جمله آنها سنّت جزاى عادلانه، ندارند.
سپس تأكيد قرآن بر بيان عدالت الاهى در جزا كه در اكثر سورههاى قرآن آمده، براى آن است كه اطمينان عميق به وقوع جزا در قلب افراد بشر كاشته شود، و اين چيزى است كه شخص را بر آن برمىانگيزد كه به انجام دادن كارهاى خوب رو كند و از پرداختن به كارهاى بد رويگردان شود، چيزى كه هست عدالت، و بنا بر آن مسئوليت، انديشه سختى است كه قلب بشرى كه طبيعت انحرافى دارد آن را تحمل نمىكند. و به همين سبب دو آيه بعدى از سنگينى آن با بيان وسعت دامنه رحمت و غفران خدا كاسته مىشود.
الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ «كسانى كه از گناهان بزرگ و كارهاى بسيار بد و زشت اجتناب مىكنند.» إثم به معنى عامّ گناه است (كه ميان بنده و پروردگارش، يا ميان او و خودش، يا ميان او و مردمان ديگر صورت مىگيرد)، در صورتى كه مقصود از فواحش گناهان اجتماعى است و امام صادق (ع) گفت: «مقصود از فواحش زنا كردن و دزدى است»، [٥١] كه هر دو از گناهان اجتماعى است.
در اين آيه فواحش بدون اضافه كردن علامت بزرگى (كبائر) به آن
[٥١] - نور الثقلين، ج ٥، ص ١١١.