تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١ - شرح آيات
آيا ديدهاى كه آن كس كه از مقدار وزن خرمايى كه بر سر درخت است خبرى ندارد، به آن آغاز مىكند كه با تخمينهاى نادرست ارقامى را براى آن وزن بيان كند؟ منحرفان از حقايق آفرينش نيز چنيناند ... و واى بر ايشان كه چگونه با ذهنهاى كوتاه و نارسا و شناختهاى محدود در صدد آن برمىآيند كه قضاياى لطيف و ژرف آفرينش را تفسير كنند! قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ «مرگ بر دروغگويان.» اين لعنتى ابدى است كه پيوسته به ايشان است، و كدام جرم بزرگتر از ترك علم و پرداختن به جهل، و رها كردن يقين به گمان و وحى به دروغپردازى است، و آيا مصيبتى براى آدمى بزرگتر از گمراهى، و فتنهاى سختتر از نادانى وجود دارد؟
شايد آيه همه انواع دروغپردازى و حكم كردن جز از راه علم و شناخت را به هر صورت شامل شود.
در معنى آيه گفتهاند كه: آن نفرينى براى كشته شدن و فنا است، بدان سبب كه فايده وجود انسان علم و دانش او است، پس چون دانش خود را ترك كند مرگ براى او شايستهتر است. و به قولى: معنى آن طرد شدن از رحمت خدا است.
[١١] آيا كسى را ديدهاى كه امواج دريا او را در ميان گرفته است؟ آيا چنين كسى مىتواند چيزى را ببيند يا در مورد امرى تصميم بگيرد؟ كسانى نيز كه امواج پندارها و دروغسازيها آنان را فرا گرفته است، از حقايق غافلاند.
الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ ساهُونَ «آنان كسانى هستند كه در گرفتارى خود غافلگير شدهاند و از حقايق غافل ماندهاند.» در آن هنگام كه فكر او از تبليغات بوقهاى شيطانى خلاص شود، موجى از انگيزش شهوات او را در ميان مىگيرد، و چون از شر آرزوهاى فريبنده خلاصى يابد، امواج پريشانى و اضطراب و ترس از آينده او را در ميان مىگيرد، و به همين گونه هجوم امواج هوسهاى نفسى- يكى پس از ديگرى- او را در ميان مىگيرد/ ٢٢ تا آن زمان كه مرگ او را از چنگال آنها بيرون كشد.
[١٢] و به سبب پى در پى رسيدن گرفتاريهاى برخاسته از امواج هوا و هوس