تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٠ - شرح آيات

پيوسته حسرت آنچه آرزو كرده و به آن نرسيده‌ايد، در پى شما روان است». [٣٨] [٢٥- ٢٦] و بطلان انديشه تمنّى تنها مختص به آخرت نيست، بلكه شامل دنيا نيز مى‌شود، بدان سبب كه خدايى كه آنها را آفريده، نقشه آنها را نيز ترسيم كرده است، و براى آنها راهها و سنّتهايى واقعى مقرر داشته است كه بايد بر اساس آنها كار جريان پيدا كند، و نه بر اساس رؤياها و آرزومنديها، و خداى تعالى مى‌گويد لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ وَ لا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً « (جريان امور) به آرزو و دلخواه شما و دلخواه اهل كتاب نيست، و هر كس كار بد كند، به كيفر آن خواهد رسيد، و براى خود يار و ياورى جز خدا نخواهد يافت». [٣٩] فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَ الْأُولى‌ «و انجام و آغاز هر دو از آن خدا است.» خدا حق است، و او به آن فرمان مى‌دهد، و سلطان و استيلاى او هميشگى است، و تدبير او بر همه جا مسلط است، و قضاى او روان مى‌شود، و اين همه ضمانتى براى جريان يافتن حق است على رغم آرزومنديهاى مخالف بشرى آن، و در/ ١٦٦ سايه حكومت خدا مجالى براى پندارها و تمنيات انسان وجود ندارد، و هر كس گمان كند كه مى‌تواند از سنتهاى خدا و حاكميت او با اعتماد كردن به امانى و آرزوهاى خويش خلاصى پيدا كند، خطا كرده است، بدان سبب كه به منازعه با خدا بر سر سلطان و تسلط او برخاسته است، و براى آن كه بتواند آرزوهاى خود را عملى سازد، ناگزير بايد از تحت سلطه او سبحانه و تعالى خارج شود، و به جستجوى يك زندگى برخيزد كه در آن آرزوها كارساز است، و چنين چيزى را نخواهد يافت، بدان سبب كه همه زندگى متعلق به او عزّ و جلّ است، يا بايد به جستجوى حكومتى برخيزد كه امكان رو به رو شدن با سلطان و اراده خدا را داشته باشد، و هيچ راهى براى رسيدن به چنين حكومتى نمى‌يابد، و حتى از شفاعت فرشتگان موكل به طبيعت نيز