تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٥٩ - شرح آيات
درمان آن نازل شده است، و چنان مىنمايد كه سياق راه را هموار مىسازد و ما را خرده خرده به آن نزديك مىكند، پس يكى از هدفهاى همه رسالتها تثبيت مسئوليت و برهنه كردن انسان از حجابهاى توجيههاى بيجا و هواهايى است كه به وسيله آنها مىخواهد از مسئوليت خلاص شود.
أَمْ لِلْإِنْسانِ ما تَمَنَّى «مگر آدمى بايد به آنچه آرزو مىكند برسد؟».
تمنّى و دنبال آرزو افتادن فريبى است كه انسان به نفس خود مىدهد به اين كه از طريق گمانها و اوهامى كه با تخيل خود مىسازد به آنها خواهد رسيد
گرسنه آرزوى سيرى مىكند، پس قرص نان در خيالش مجسم مىشود، و تشنه تمنى سيراب شدن پيدا مىكند، و در وهم خود نهرهاى درخشان را به خاطر مىآورد، و مشتاق عمل جنسى خود را چنان خيال مىكند كه به معشوقه خويش چسبيده است، و اين حالتى طبيعى در/ ١٦٥ انسان است كه به او توازنى در زندگى مىبخشد، و هر چه حقايق و خواستههاى مورد توجه بزرگتر و مهمتر باشد، آرزوها اشكال و ابعاد تازهتر پيدا مىكند، چيزى كه هست مبالغه در تمنّى براى او زيانبخش است، بدان سبب كه او را از سازگارى با زندگى واقعى دور مىسازد و به اوهام و اسطورهها نزديكش مىكند، و به جاى تلاش واقعى براى رسيدن به هدف متوسل به گمان و پندار و هوا و هوس مىشود. آيا اگر كسى در خانهاش بنشيند و آرزوى رسيدن روزى را در سر بپرورد، اين آرزو تحقق پيدا مىكند و روزى به او مىرسد؟ و به همين گونه اگر در دنيا بىسو و سمتى خاص به اين جا و آن جا برود آرزوهاى مجرد او- كه از هواها و پندارهاى او برخاسته و مبتنى بر اعتقادش او به بتان است- به هيچ وجه حلال مشكلات او نمىشود، و او را از عذاب رهايى نمىبخشد. آنچه به انسان نتيجه مىبخشد، سعى و عمل نيك و بد او است، و ما همين را نتيجه اين آيات مشاهده مىكنيم كه براى درمان انديشه تمنّى عرضه شده است. و امام صادق (ع) گفت
«از تمنّى دورى جوييد، كه آن بهجت و شاديبخشى آنچه را كه به شما عطا شده، از بين مىبرد، و موهبتهاى خداى عزّ و جلّ در نزد شما كوچك جلوهگر مىشود، و