تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٦ - شرح آيات

سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ «به زودى جمع و گروه ايشان شكست خواهد خورد و پشت خواهند كرد تا بگريزند.» ديديم كه چگونه خدا عذاب خود را به دست مؤمنان در موارد متعدد بر ايشان نازل كرد، و به يارى رسولش و دين خودش على رغم ايشان پرداخت، در صورتى كه در غزوه بدر از حيث جمعيت و وسايل جنگ نسبت به مسلمانان فزونى داشتند، به سه برابر و شايد بيشتر!/ ٢٦٢ [٤٦] با وجود اين هولناكتر از شكست و عذاب ايشان در دنيا، عذابى است در آخرت آن را خواهند چشيد.

بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهى‌ وَ أَمَرُّ «بلكه ساعت وعده‌گاه ايشان است و ساعت (قيامت) هولناكتر و تلختر است.» رعب و ترس حاصل از عذاب آخرت بيشتر است، و بر بدنها و جانهاى ايشان آثارى دردناكتر و تلختر بر جاى مى‌گذارد.

از اين آيه چنان الهام مى‌گيريم كه حتى اگر عذاب برافكندن از امت محمّد (ص) به بركت و دعاى او برداشته شده باشد، بر ما روا نيست كه چنين انديشه‌اى را توجيه خويش براى ارتكاب گناه قرار دهيم، چه ساعت آخرت در انتظار ما است، و در دنيا به عذابهايى تهديدمان مى‌كند كه از استئصال و برافكنده شدن از صحنه روزگار درد كمترى ندارد، كه از آن جمله است عقب ماندگى و تفرقه و پراكندگى و استيلاى ستمگران و مبارزه‌هاى داخلى و ... و ... و آيا چنان خيال مى‌كنيد كه شكست خوردن امت در برابر دشمنانش در دنيا امر كوچكى است؟! هرگز چنين نيست، بدان جهت كه با آن بسيار چيزها از دست مى‌رود.

[٤٧- ٤٨] و قرآن باز مى‌گردد و تأكيد مى‌كند كه اين گمانها: فضيلت داشتن بر ديگران و براءت از عذاب و مغرور شدن به خود، همه باطل است، و از اندازه گمراهى معتقدان به اين گونه چيزها حكايت مى‌كند.

إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ «و مجرمان در گمراهى و آتش (يا