تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨١ - زمينه كلى سوره

برنخيزند ...

آرى، انوار و جلالت وجه كريم او در آياتش متجلّى است. مگر در قلوب بندگانش تجلّى پيدا نكرده است تا او را بشناسند، و به رحمت او آرام گيرند، و در جستجوى جانشينى براى او برنخيزند؟ چه بسيار نوميد و بدبخت است آن كس كه در كرانه رحمت او تشنه زندگى مى‌كند، بدان سبب كه به سوى او راه نيافته است! و بدين گونه آيات سوره الرحمن با اين نام مبارك در پى يكديگر مى‌آيد كه/ ٢٧٦ اگر نور آن در قلبهاى ما انعكاس پيدا كند، آنها را آكنده از آرامش و اميد مى‌سازد، با خواستن و توكل كردن و بخشيدن و كرامت داشتن.

چرا بايد با داشتن پروردگار رحمن نوميد باشيم؟

چرا با داشتن آفريدگارى رحمن در به روى خود و ديگران ببنديم؟

مگر خدا زمين را براى همگان نيافريد، كه در آن اقسام ميوه‌ها و خرما وجود دارد، پس چرا بايد نعمتهاى او را تكذيب كنيم و به كفران آنها بپردازيم؟ (و از تكذيب است: حرام كردن پاكيزه‌ها بر خودمان پس از آن كه خدا آنها را بر ما حلال كرد، و نوميد شدن از آرامش حاصل از رحمت او است كه مأيوس شويم و بر خود بپيچيم).

خداوند متعال انسان را كه خود جهانى بزرگ است، در آغاز از گل خشكى همچون گل سفال آفريد (مگر بر آن قادر نبود كه به او مقامى پسنديده عنايت كند تا گراميترين آفريده او باشد، پس چرا بايد دچار نوميدى و تكذيب شويم؟).

جنّيان را از آميخته‌اى از آتش آفريد، پس جنّ و انس كدام يك از نعمتهاى پروردگارشان را تكذيب مى‌كنند؟

سياق ما را با تجليات رحمت خدا در تغيير يافتن فصلهاى سال با حسابى دقيق آشنا و بصير مى‌سازد، و با حركت آنها از طريق نظام و قاعده دقيقى كه سبب جدا ماندن آبهاى شيرين و شور از يكديگر است، آبهايى كه مرواريد و مرجان از آنها استخراج مى‌شود، و كشتيهاى بزرگ در آنها به تقديرى حكيمانه حركت مى‌كند، پس‌