تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٥ - شرح آيات

پرده شك و ترديد از قلب انسانى است كه در آنها به انديشيدن مى‌پردازد و از هدايت آنها پيروى مى‌كند.

فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى‌ «پس به كدام يك از آيات پروردگارت شك مى‌كنى؟» آلاء به معنى آيات و نشانه‌هاى است، و دليل بر آن است گفته خدا در سورة الرحمن‌ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ‌. [٨٥] و تمارى به معنى پى در پى شك كردن است يا از شكى به شك ديگر افتادن، بدان جهت كه آن كس كه در اين قضاياى سرنوشت ساز و كلى شك مى‌كند، شك خود را در قلب خويش نگاه نمى‌دارد، بلكه آن را به كسى مثل خود القا مى‌كند و از او نيز شكى به وى القا مى‌شود، و شايسته است كه اين همه با اين آيات متوالى رو به رو شود.

/ ١٩٧ [٥٦] از عميقترين مشكلات انسان اين است كه رسيدن عذاب الاهى را به خودش كه با گمراهى سر و كار دارد مستبعد مى‌پندارد، يا به سبب شك داشتن در قدرت خدا همچون جهودانى كه مى‌گفتند دست خدا بسته است، يا براى اميد و آرزوى غير منطقى به رحمت او، و قرآن از عاقبت امتهايى براى ما سخن مى‌گويد كه گمراه شدند و حق را تكذيب كردند، و آن را در برابر ما قرار مى‌دهد تا ما را بيم دهد و باشد كه از باطل به حق بازگرديم.

هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى‌ «اين بيم دهنده‌اى از بيم دهنده‌هاى نخستين است.» گفته شده است كه معنى «نذير» در اين جا رسول بزرگوار (ص) است كه نماينده امتداد رسولان است، پس به همان گونه كه هود و صالح و نوح و لوط عليهم السلام اقوام خويش را بيم و هشدار مى‌دادند، محمّد (ص) نيز مانند آنان بيم مى‌دهد، و امام صادق (ع) كه درباره اين آيه از او پرسش شده بود، گفته است

«يعنى محمّد (ص) كه از آنان خواست كه به اقرار به خدا در عالم ذرّ اول‌