تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٧ - شرح آيات

فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ‌.

[٤١- ٤٢] محاكم دادگسترى در دنيا براى شناختن مجرم است، اما در آخرت هدفى ديگر دارد، و آن اثبات عملى دادگرى خدا براى خلق است، پس معنى «لا يسئل» آن نمى‌شود كه آنان محاكمه نمى‌شوند، چه خداوند مى‌گويد

وَ لَوْ تَرى‌ إِذْ وُقِفُوا عَلى‌ رَبِّهِمْ قالَ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلى‌ وَ رَبِّنا قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ‌ «و كاش مى‌ديدى آن زمان را كه در پيشگاه پروردگارشان ايستاده‌اند و او به آنان مى‌گويد كه: آيا اين بر حق نيست، و آنان مى‌گويند: آرى بر حق است، و پروردگارمان مى‌گويد: پس بچشيد چيزى را كه به آن كفر مى‌ورزيديد»، [٨٠] و گفت احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ* مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى‌ صِراطِ الْجَحِيمِ* وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ‌ «و گرد آوريد كسانى را كه ستم كردند با همسرانشان و با آنچه مى‌پرستيدند* جز خدا، و سپس آنان را به راه دوزخ رهبرى كنيد* و بازداشتشان كنيد كه بايد در معرض پرسش قرار گيرند». [٨١] درباره گناهانشان بايد از آنان سؤال شود كه آيا از طرف ايشان بوده است يا نه ... چه آنان در نزد خدا شناخته‌اند. ولى اين بازداشتن براى پرسش از ايشان نيست، بلكه پرسش براى شكنجه دادن و سرزنش كردن آنان است. بنا بر اين شايسته نيست كه ما خود را در پس ديوارهاى بهانه و توجيه پنهان كنيم، چون فرصتى براى بيان آنها نداريم تا قبول شود يا رد.

نيز گفته‌اند كه: بعضى از مجرمان كه پيشوايان جريمه و كفر و فرو رفته در انحراف‌اند، حتى در معرض سؤال هم قرار نمى‌گيرند، و فرمان مى‌رسد كه آنان را يكسره به جهنم ببرند و به عذاب برسانند، و براى خوار كردن و اهانت به ايشان و معذب داشتن آنان حتى پرسشى هم از ايشان نمى‌كنند. و رسول خدا (ص) گفت