تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٨ - شرح آيات

آمرزشى گسترده دارد.» امام صادق گفت: «لمّام بنده‌اى است كه از گناهى به گناه ديگر مى‌پردازد كه از سليقه يا طبع او نيست». [٧٢] و به همان گونه كه اصرار سبب آن مى‌شود كه گناهى كوچك از جمله گناهان بزرگ شود، توبه و طلب آمرزش نيز كبائر را به صغائر تبديل مى‌كند، يا آنها را از نامه اعمال بد مى‌زدايد. و به همين سبب براى كلمه لمم تفسيرى جز گناهان صغيره به دست مى‌آيد كه عبارت از المام و توجه كلى به گناه است به صورت/ ١٨٢ اتفاقى و غير عمدى، و امام (ع) تأكيد مى‌كند كه آمرزش خدا هر گناه را شامل مى‌شود ولى به شرط طلب آمرزش؛ و امام صادق (ع) گفت: «لمم عبارت از آن است كه بنده مرتكب گناهى شود و سپس از خدا طلب آمرزش كند». و راوى پرسيد كه: آيا ميان گمراهى و كفر منزلتى وجود دارد؟ پس گفت: «مستمسكات ايمان چه فراوان است». [٧٣] سبب حقيقى براى گناه ورزيدن، علاوه بر هواى نفس آدمى، شيطان رجيم است، كه گاه بر قلب او مى‌گذرد و او را به ارتكاب معصيت برمى‌انگيزد، و گاه در آن باقى مى‌ماند و سبب آن مى‌شود كه پى در پى مرتكب گناه شود اما شيطان نمى‌تواند پيوسته در قلوب مؤمنان جايگزين شود، چه آنان از او به خدا پناه مى‌برند، و پيش از هر چيز و پس از آن او را لعنت مى‌كنند، و اگر فرضا در تير رس شيطان قرار گيرند و تيرى از او به ايشان اصابت كند، هر چه زودتر به راه صواب باز مى‌گردند

إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ‌ «كسانى كه پرهيزگارند، چون رهگذرى از ايشان نزديك آنان شود، يادآور مى‌شوند و ناگهان بينايى پيدا مى‌كنند». [٧٤] آخرين سخن اين كه در اسلام دوگونه گناه وجود دارد، صغائر و كبائر، ولى ملاك حقيقى براى تشخيص نوع گناه، اندازه فهم انسان نسبت به آن و ايستارى است‌