تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٠٢ - شرح آيات

خافِضَةٌ رافِعَةٌ «فرود آورنده و بالا برنده.» گردنكشان و مستكبرانى كه به ناحق در زمين تكبر مى‌كردند و براى خود مقام بلند قايل مى‌شدند، به ته جهنم فرو مى‌روند، و مستضعفانى كه در دنيا از حقوق خود محروم مانده بودند، اين واقعه آنان را به درجات عالى بهشت بالا مى‌برد.

در حديثى از امام زين العابدين عليه السّلام روايت شده است: «خافضة

(وقعه‌اى است كه)- به خداى سوگند- دشمنان خدا را در آتش فرو مى‌برد، و رافعة (وقعه‌اى است كه)- به خداى سوگند- اولياى خدا را به بهشت بالا مى‌برد». [١] [٤] آيا ديده‌اى كه چگونه گاهواره همراه با كودك به حركت درمى‌آيد، به همين گونه زمين نيز با هر چه در آن است به حركت درمى‌آيد، و هر چه بر روى آن ساخته شده منهدم مى‌شود و هر چه بر سرپا ايستاده است فرو مى‌ريزد.

إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا «هنگامى كه بلرزد زمين لرزيدنى.» ابن عباس گفت: رجة به معنى حركت شديد است كه از آن صوتى شنيده شود، [٢] و ظاهرا از لرزش بزرگتر است، و به همين سبب روايت شده است كه

«هر كس كه بر دريا در هنگام ترتج آن سوار شود، زندگى تضمين شده ندارد»، [٣] يعنى در آن هنگام كه امواج آن پريشان و مضطرب است، و در اين شك نيست كه امواج دريا هميشه هست و مراد از ارتجاج اضطراب و هيجان دريا است.

/ ٣٨٦ بايد پيش خود تصور كنيم كه در آن هنگام كه زمين در زير پاى مردم آن چنين حالتى پيدا كند، آيا ديگر چيزى باقى مى‌ماند كه بر آن اعتماد و تكيه كنند؟! [٥] در آن هنگام كه زمين كه از بزرگترين مراكز آرامش و اطمينان است در زير پاى ما متزلزل شود، و سپس كوه‌ها كه لنگرهاى زمين محسوب مى‌شوند از هم‌