تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٩ - شرح آيات

پيروى از هواهاى خود پرداختند به جاى آن كه از خوانندگان به خداى عزّ و جلّ پيروى كنند.

مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ‌ «شتابندگان به سوى دعوت كننده.» صاحب مجمع البيان گفته است: هطع راه رفتن سريع با ناراحتى و اكراه و خوارى است، و زمخشرى گفت: گردنهاشان كشيده به طرف خواننده است يا به او مى‌نگرند و چشم از او برنمى‌دارند، و راغب گفت: هطع بصره يعنى چشمش را به سويى متوجه كرد، و بعير مهطع يعنى شترى كه گردنش را به يك طرف متوجه كرده است، و آنچه به نظر من مى‌رسد اين است كه خدا كلمه را از اضافه قطع كرده و، مثلا، نگفته است مهطعين رؤوسهم، تا معنى آن مضمون فراگيرى پيدا كند و همه جوارح بدن و قلب را در امتداد و جهت خواننده معرفى كند، و اين حكايت از عمق اطاعت آنان نسبت به خواننده به خدا دارد.

/ ٢٢١ يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ «كافران مى‌گويند كه اين روزى سخت است.» بدان سبب كه روز دين (جزا) و حق است، و آنان از دين كناره گرفتند، و به پيروى از هواها و پندارها پرداختند، اما مؤمنانى كه به آيات ربانى ايمان آوردند و آنچه را كه نيك است تصديق كردند، و پيرو خواننده به خدا در دنيا شدند، امروز روز خوشبختى ايشان است، و چه سعادت و خوشبختى از اين بالاتر كه بنده به ملاقات پروردگارش نايل شود، و به وعده‌اى برسد كه مدتهاى دراز چشم به راه آن بوده است؟! إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى‌ أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ* لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ* لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَكْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ هذا يَوْمُكُمُ الَّذِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ‌ «آنان كه نيكى ما به ايشان سبقت گرفت، دور شدگان از آن‌اند* نمى‌شنوند صداى آن را، و آنان در هر چه خواستار آن باشند جاودانه مى‌مانند* فزع بزرگتر آنان را اندوهگين نمى‌سازد، و فرشتگان بر ايشان درآيند (و گويند كه) اين همان روزى است كه به شما وعده داده شده بود»، [١٩]