تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٥٢ - شرح آيات

گواهيها بر موجود بودن قصد و عمد و تصميم سابق در هر حركت از حركات جهان فراوان وجود دارد، و على رغم وجود سنّتهايى جهانى كه به ميانجيگرى آنها ستارگان و منظومه‌ها به حركات خود ادامه مى‌دهند، همچون يك آلت مكانيكى نيست، بلكه همچون اوتوموبيلى در فضاى باز است كه در اختيار صاحب خويش است و با قدرت و كاردانى بالغ خود آن را به حركت در مى‌آورد. [١٠٤] (و حتى حركت مكانيكى نيز به محرّك نيازمند است).

رابعا: جهان و از جمله آن انسان حادث نشده بلكه از ازل وجود داشته است، آيا اين درست است؟ هرگز ... همه شواهد بر آن گواهى مى‌دهد كه حادث شده است (تحول، تطور، رشد و كاهش آن، و نيز تركيب دقيق و هماهنگ اجزاء آن) ... بلكه همه اكتشافات علمى از آن حكايت دارد كه هستى كاينات عمرى محدود دارد، و دماى شايسته براى زندگى رو به كاهش مى‌رود، و عمر ستارگان را حساب كرده‌اند. [١٠٥] نَحْنُ خَلَقْناكُمْ فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ‌ «ما شما را آفريديم، پس چرا تصديق نمى‌كنيد.»/ ٤٣٢ هر چيز در انسان و در جهان او را به اين حقيقت بزرگ راهنمايى مى‌كند، و حتى منكران با قانع شدن از روى دليل منكر آن نمى‌شوند بلكه در حالى به آن كفر مى‌ورزند وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ‌ «و آن را در حالى انكار مى‌كنند كه يقين داشتند كه اين كار آنان برخاسته از ستمگرى و برتريجويى است، پس بنگر كه عاقبت تبهكاران چگونه بوده است»، [١٠٦] و بنا بر اين ما تنها به آن نياز داريم كه در آيات خدا دور از حجابها و نتيجه‌هاى آميخته به خطا نظر كنيم و بينديشيم تا به اين حقيقت تصديق كنيم.

[٥٨- ٥٩] و قرآن حجابهايى را كه مانع ديدن اين حقيقت و تصديق‌