تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٥١ - شرح آيات
او در زهدان مادرش دور از علم و اراده آنان صورت پذيرفته است.
ثانيا: بعضى مىگويند كه دهر و روزگار ما را مىميراند و زنده مىكند كه بعضى از آن به نام طبيعت تعبير مىكنند، يعنى اين آسمان و زمين و آب و خاك.
چرا به خود بازنمىگردند و نمىپرسند: طبيعت را كه آفريد و قوانين را در آن مستقر ساخت، و پس از بستگى و يكپارچگى در آن شكافتگى به وجود آورد، و ميان جفتهاى آن الفت برقرار كرد، و شؤون آن را نظام بخشيد، آيا آفريدگار داناى مدبّر حكيم نبود؟
ثالثا: و بعضى مىگويند كه جهان بر حسب تصادف پيدا شده و بدون دليلى سير مىكند. سبحان اللَّه! اين تصادف چيست؟ آيا تصادف به معنى پيدا شدن دو حادثه در حالت واحد نيست كه هر كدام براى خود سببى دارد، و چيزى كه هست وقوع پيدا كردن آنها با هم نتيجه تازهاى است؟ تصادفى كه ما مىشناسيم همين است،/ ٤٣١ و عمل بدون عامل و كار صورت پذيرفته بدون كارگر، يا آفرينش بدون آفريننده يا حادثه بدون سبب را تصادف نمىدانيم. [١٠٣] يكى از بحث كنندگان اين گمان را مورد استهزا قرار مىدهد و مثلى مىآورد و مىگويد: اگر كسى پيدايش دايرة المعارف بريتانيا را با مجلّدات حجيم و علوم متنوع آن بدين گونه تفسير كند كه: انفجارى در يك چاپخانه صورت گرفت، و بر حسب تصادف مركب چاپ بر روى كاغذهاى سفيد روان شد، و اشكال كلمات بنا بر تصادف بر روى آنها نگارش يافت، و مجلدات دايرة المعارف با همه آنچه از فرهنگ زمان معاصر در آن موجود است پديدار شد، اگر كسى پيدايش يكى از بزرگترين دايرة المعارفهاى معاصر را بدين گونه توجيه كند، آيا گفته او مايه ريشخند و استهزاء نيست؟! به همين گونه است گفته كسى كه مدّعى آن شود كه تنها يك ياخته بر حسب تصادف به وجود آمده است.
[١٠٣] - رجوع كنيد به بحثهاى مفصّل مؤلف در كتابش به نام نگرشى نو بر انديشه اسلامى ترجمه حميدرضا آژير كه در چند صد صفحه در اين خصوص فراهم آمده است.