تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٨ - شرح آيات
«خداى عزّ و جلّ به حساب همه خلق مىرسد مگر كسى كه شرك ورزيده باشد كه مورد محاسبه واقع نمىشود و او را به فرمان خدا به آتش مىاندازند»، [٨٢] و گفت
«شش كس بدون رسيدگى به حسابشان وارد آتش مىشوند، و از اين جملهاند فرمانروايان/ ٣٣٧ به ستم»، [٨٣] و امام صادق (ع) گفت: «سه كس را خدا بدون حساب داخل آتش مىكند، امام و پيشواى ستمگر، بازرگان دروغگو، و پير مرد زناكار». [٨٤] پرسشى كه پيش مىآيد اين است: مجرمان چگونه در قيامت شناخته مىشوند؟
خدا با علمش كه بر هر چيز احاطه دارد، و از نامههاى اعمالشان آنان را مىشناسد، و سپس روز قيامت روز آشكار شدن بزرگ حقايق است، پس آن كس كه اموال يتيم را به باطل مىخورد، در شكم خود آتشى را مىخورد، و اين حقيقت در روز قيامت براى همه مردم آشكار مىشود و همگان او را چنان مىبينند كه آتشى در درون او افروخته شده است.
هر كس كه به انجام دادن جرم و گناهى مىپردازد- از هر گونه كه باشد- اثرى از آن بر شخصيت او باقى مىماند، ولى اين اثر در دنيا بر مردمان پوشيده است، اما در قيامت كه پوشيدهها آشكار مىشود، بر همگان آشكار مىشود و چيزى از آن پنهان نمىماند، پس ناگهان او را به حالتى مىبينند كه چهرهاش همچون شب تاريك سياه شده است، و در مقابل مؤمنان با چهرههاى سفيد آشكار مىشوند
يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ «مىدود نورشان پيش روى ايشان و در طرف راستشان»، [٨٥] يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ «روزى كه چهرههايى سفيد شود و چهرههايى سياه، پس (به) كسانى كه چهرههاشان سياه شده است (گويند:) چرا
[٨٢] - بحار الانوار، ج ٧، ص ٢٦٠.
[٨٣] - ميزان الحكمة، ج ٢، ص ٤١٩ به نقل از كنز العمال.
[٨٤] - بحار الانوار، ج ٧٥، ص ٣٣٧.
[٨٥] - الحديد/ ١٢.