تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥ - شرح آيات

لغت از مفردات آن آمده، كلمه الهامبخش سه سايه باشد

اول: نبودن سكون و آرامش كامل در خواب، و به سبب دلبستگى قلوب پرهيزگاران به آخرت، اين قلب به سكون كامل در هنگام شب نمى‌رسد، بلكه اندامهاى ايشان در شب آرام مى‌گيرد و خواب سبكى دارند، و از همين ماده است تهجاع كه به معنى خواب/ ٢٥ سبك است.

دوم: خواب در اول شب و نه در پايان آن. و گفته‌اند هجعة خواب سبك اول شب است.

سوم: خواب پاره پاره شده در قسمتى از شب. و گفته‌اند: الهجع من الليل پاره‌هايى از شب است، و گفته مى‌شود: پس از هجعى (پاره‌اى) از شب به ديدار من آمد. [٦] آيه به ظاهر خود بر آن دلالت دارد كه خواب آنان در هنگام شب، بنا بر آنچه از آيات ديگر برمى‌آيد اندك بوده است، همچون قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا «شب را، جز اندكى از آن، (به نماز) بايست»، [٧] و اين گفته او وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا «و از شب قسمت درازى را مخصوص تسبيح گفتن و سجده كردن به خدا قرار ده»، [٨] و اين گفته او أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ «آيا آن كس كه فرمانبردار است و ايستاده به بندگى در پاسهاى شب و از آخرت نگران و ترسان». [٩] اين آيه را تفسيرى ديگر است و آن اين كه: آنان قيام شب را جز اندكى ترك نمى‌كردند، و در اين باره رواياتى به ما رسيده است؛ از محمد بن مسلم روايت شده است كه او از امام صادق عليه السلام درباره اين گفته خداى عزّ و جلّ پرسش كرد كه كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ‌ و او گفت: «كمتر شبى مى‌شد كه‌