تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧٠ - شرح آيات
مدبّر اين جهان است، ميان زيادى نسل و كوتاهى عمر تناسبى برقرار كرده است و نتيجه چيزى است كه آن را مىبينيم.
و ميكروبها، كه از لحاظ شماره از همه موجودات زنده پرشمارتر و افزايندهتر در شماره و زيانبخشترند، از همه موجودات زنده نيروى مقاومت كمتر دارند، و عمرى كوتاهتر، كه ميليونها ميليون از آنها را سرما و گرما و نور و ترشى معدهها و سرمهاى خون و عوامل فراوان ديگر تلف مىكند، و جز بر شمار محدودى از جانوران و انسان غلبه پيدا نمىكنند، و اگر از اين مقاومت بيشتر يا طول عمر افزونتر مىداشتند، زندگى و زندگان نابود مىشدند!).
براى مثال از انسان مثل مىزند و مىگويد: (و پستان مادر در پايان باردارى و آغاز بار نهادن بر زمين مشتمل بر سيال سفيد رنگى مايل به زردى مىشود، و از شگفتيهاى صنع خداى تعالى آن است كه اين سيال تركيبى از مواد شيميايى حل شدهاى است كه كودك نوزاد را از مبتلا شدن به بيماريها محفوظ مىدارد، و در روز دوم تولد شير آغاز به تكوين و پيدايش مىكند، و از تدبير مدبّر بزرگ آن است كه بر مقدار شير ترشح شده روز به روز افزوده مىشود تا به جايى كه پس از يك سال به مقدار يك ليتر و نيم در روز مىرسد، و معجزه به افزايش كميت شير بر حسب بزرگ شدن سريع نوزاد بسنده نمىشود، بلكه تركيب شير و مواد سازنده آن نيز به تدريج تغيير پيدا مىكند،/ ٢٦٦ و ديگر به صورت آبى نيست كه در اوايل شيرخوارگى طفل اندكى مواد نشاستهاى و قندى به آن افزوده شده باشد، بلكه رفته رفته اندازه چگالى سازندههاى آن تغيير پيدا مىكند و مواد چرب بر آن افزوده مىشود تا چنان باشد كه ساختمان آن متناسب با رشد سريع كودك و نيازمنديهاى آن باشد).
خدا امور زندگى و آفرينش را بدين گونه مقدّر كرده است، و حكمت او در هر چيز تجلّى پيدا مىكند، و بر ما لازم است كه از آنچه مىبينيم به آنچه از ديده ما پنهان است هدايت شويم، و به همان گونه كه از روشن شدن چراغ برق و به راه افتادن باد زن برقى به وجود جريان برق پى مىبريم، از حكمت ربّانى آشكار در دنيا به آخرت توجه پيدا كنيم، و حتى در خود دنيا نيز به سنّتهاى حاكم بر آن پى ببريم و