تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧٢ - شرح آيات
است.
آرى، در مثل چنين زمانى محدود فرمان خدا اجرا مىشود، در آن صورت كه اراده هلاك كردن شما كافران مكذّب را كرده باشد، و هيچ چيز مانع او نمىشود، و تاريخ بر اين حقيقت گواه است، و قرآن در آيههاى سابق خود از قوم نوح و عاد و ثمود و لوط مثالهايى براى آن آورده است، و باز هم آن را براى كافران در معرض تأكيد قرار مىدهد و مىگويد
وَ لَقَدْ أَهْلَكْنا أَشْياعَكُمْ «و ما پيروان شما را هلاك كرديم.» يعنى همانندان و نظاير شما، و شايد مقصود قرآن كسانى از معاصران ايشان بوده است كه هلاك شدهاند و تنها گذشتگان را در نظر نداشته است، و پروردگار ما بر آن توانايى دارد كه با آنان چنين كند، ولى به رحمت و لطف خود پيش از عذاب بيم دهد و جزا را به ياد ايشان مىآورد، و آنان را به ايمان آوردن مىخواند، چه او آفريدگان را آفريده است تا بر آنان رحمت كند و سبب سود بردن و نعمت ايشان باشد نه سبب بدبختى و نقمت، و به همين سبب به آنان بانگ مىزند كه
فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ «آيا كسى هست كه آيات را به ياد آورد؟» پروردگار ما اين برگردان را پس از گفتهاش وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ در اين سوره چند بار تكرار كرده است، پس به همان گونه كه بر انسان واجب است كه از تاريخ پند بگيرد، و از امثال و داستانهاى آن عبرت، به همان گونه هم در آن هنگام كه همانندان خود را مىبيند كه هلاك شدند، ديگر شخص او آرزوى نجات در نفس خود نمىپرورد./ ٢٦٨ آيا اگر كسى براى معاينه نزد پزشكى برود و او در وى مرضى را تشخيص دهد كه سبب مرگ ديگران شده، نفس او به اين كه زنده خواهد ماند ايمنى پيدا مىكند؟
[٥٢- ٥٣] در آن هنگام كه آنان هلاك شدند، حساب و جزاى ايشان پايان پيدا نكرد، بلكه اعمال ايشان در جايى به ثبت رسيده تا جزاى كامل آن را در آخرت دريافت كنند.
وَ كُلُّ شَيْءٍ فَعَلُوهُ فِي الزُّبُرِ «و آنچه كردند در دفترهايى نوشته شده