تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٥ - شرح آيات

مسئول نفس خويش است، و به هيچ وجه ممكن نيست كه تحمل مسئوليت اعمال خويش را بر عهده ديگران بگذارد.

أَلَّا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌ «كه هيچ برنده بارى (از گناه) بار ديگرى را برنخواهد داشت.» وزر به معنى بار سنگين است، و وازرة نفسى است كه آن را حمل مى‌كند.

پس هر كس حامل بار خويش است و هرگز بار ديگرى را بر آن اضافه نخواهد كرد، و اگر انسان بداند كه معنى مسئوليت چيست، و هر كس چگونه ناتوان و در حال فرو ريختن در روز قيامت در برابر پروردگارش مى‌ايستد كه هيچ عذر و قوتى در اختيار ندارد، از آن به خوبى آگاه مى‌شود كه چه اندازه انداختن بار مسئوليت خويش بر دوش ديگران، به اين گمان كه آنان آن را حمل خواهند كرد، باطل و بى‌معنى است. ايستگاه قيامت ايستگاهى هولناك است كه هر كس براى رهايى خويش تلاش مى‌كند، و آن اندازه گرفتارى دارد كه نتواند به گرفتاريهاى ديگران برسد.

/ ١٨٨ اين رشته آيات انديشه فداء را كه ترسايان به عيسى (ع) چسبانده و گفته‌اند كه او كشته شد و خود را فداى آنان كرد از اثر مى‌اندازد، چه او براى آن مبعوث شده بود تا چنين انحرافى را از پيروان موسى دور كند.

[٣٩- ٤١] به همان گونه كه بارهاى انسان را ديگرى برنمى‌دارد، حسنات ديگران هم به او بازنمى‌گردد، و به گفته امام على (ع): «ارزش هر كس به چيزى است كه سبب نيكويى او مى‌شود».

وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌ «و هر انسان مالك چيزى است كه براى به دست آوردن آن سعى و تلاش كرده باشد.» سعى عبارت از آن كارى است كه شخص به خواست و بنا بر فهم و درايت خويش به آن برخاسته باشد، از گفتار و كردار و جز اينها. پس حركت كردن جزئى از سعى است، و فهم و هدف و نيت نيز جزئى از آن به شمار مى‌رود. و انسان كسى است كه خود واقع و سرنوشت حقيقى خود را مى‌سازد، و هر اندازه سعى وى‌