تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٤ - شرح آيات

أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى‌* وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى‌ «آيا از آنچه در صحيفه‌هاى موسى آمده خبرى ندارد؟* و از ابراهيمى كه وفادار بوده؟» از غيب علمى ندارد و از رسالتهاى الاهى پيروى نمى‌كند كه در همه آنها از مسئوليت سخن رفته است، ولى انسان به جدل بيش از هر چيز مى‌پردازد، و مى‌خواهد با طبع ضعيف/ ١٨٧ خود از آن مسئوليت بگريزد، و با آرزومندى دايمى خود به خاك. و براى پسنديده جلوه دادن كار خود آن را به پيامبران نسبت مى‌دهد، چنان كه جهودان چنان مى‌پندارند كه با منسوب بودن ايشان به موسى (ع) بار مسئوليت از دوش ايشان برداشته مى‌شود، و به همين سبب مى‌گفتند نَحْنُ أَبْناءُ اللَّهِ وَ أَحِبَّاؤُهُ‌ «ما فرزندان خدا و دوستان خداييم». [٨٠] به همين گونه قريش چنان مى‌پنداشتند كه از صلب ابراهيم بودن ايشان شرفى است كه مانع رسيدن عذاب الاهى به ايشان خواهد شد. هرگز چنين نيست و إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا «شايسته‌ترين مردم (براى انتساب) به ابراهيم، آن كسانند كه از او پيروى كردند، و اين پيامبر و كسانى كه با او ايمان آوردند»، [٨١] و ابراهيم نسبت به خدا وفادار بود، و مال و جانش را در راه او داد و فرزندش را به قربانى تقديم به خدا كرد، و همسرش هاجر و طفل شيرخوار او را در صحرا به حال خود واگذاشت، و آن كس كه مى‌خواهد شيعه و پيرو او باشد ناگزير بايد تحمّل مسئوليت كند به همان گونه كه او عليه السلام كرد، و در صحيفه‌هاى رسالتى درسى و ابراهيم كه از جانب خدا بر ايشان نازل شده بود، هيچ كلمه‌اى نيست كه انسان را، به بهانه منسوب بودن به ايشان، از مسئوليت خلاص كند، و اين صحيفه‌ها خوانده شده و معلوم بود كه چه چيزها در آنها آمده است.

آشكارترين چيزى كه در آنها آمده مسئوليت است، و اين كه هر انسان‌