الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤٩ - امورى كه فعل لازم را با آنها متعدى مىكنند

و « سار زيد» مى‌گوئى: جالست زيدا (با زيد نشست و برخاست نمودم) ماشيت زيدا (با زيد همقدم شدم) و سايرت زيدا (با زيد همراه گرديدم).

متن:

الثّالث‌

صوغه على فعلت بالفتح افعل بالضّمّ، لافادة الغلبة، تقول:

كرمت زيدا، بالفتح اى غلبته فى الكرم.

ترجمه:

امر سوّم‌

امر سوّم آنستكه فعل را بر وزن « فعلت، افعل» مى‌سازيم يعنى ماضى آن در صيغه متكلّم وحده بفتح عين و مضارعش را در آن صيغه بضمّ عين مى‌نمائيم تا بدينوسيله معناى غلبه كردن از آن بدست آيد چنانچه مى‌گويند:

كرمت زيدا (بفتح راء) يعنى در كرم و جوانمردى بر زيد غلبه كردم.

متن:

الرّابع‌

صوغه على استفعل للطّلب أو النّسبة إلى الشّيى‌ء ك « استخرجت المال، و استحسنت زيدا، و استقبحت الظّلم» و قد ينقل ذو المفعول الواحد إلى اثنين، نحو «استكتبتهالكتاب و استغفرت اللّه الذّنب» و إنما جاز « استغفرت اللّه من الذّنب» لتضمّنه معنى استتبت، و لو استعمل على أصله لم يجز فيه ذلك، و هذا قول ابن الطّراوة و ابن عصفور، و أما قول أكثرهم إن استغفر من باب اختار فمردود.

ترجمه:

امر چهارم‌

امر چهارم آنستكه فعل را بر وزن استفعل ساخته تا بدينوسيله از آن معناى طلب يا نسبت بچيزى را استفاده كنيم مانند:

استخرجت المال (مال را طلب نمودم) و استحسنت زيدا (زيد را به حسن نسبت دادم) و استقبحت الظّلم (ظلم را بقبح نسبت دادم).