الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٥ - عطف جمله اسميه بر فعليه و عكس آن

خدا).

با توجّه باين نكته معناى آيه چنين مى‌شود:

لا تأكلوا منه اذا سمّى عليه غير اللّه (از ذبيحه نخوريد زمانيكه نام غير خدا بر آن برده شده باشد).

و مفهوم آن اينستكه از آن بخوريد زمانيكه اسم غير خدا بر آن برده نشده باشد، تمام شد كلام فخر رازى در حاليكه ما آنرا بطور فشرده و روشن نقل نموديم.

مصنّف گويد:

فخر عاطفه بودن « واو » را در آيه باين باطل كرد كه در صورت عطف لازم مى‌آيد جمله اسميّه بفعليّه معطوف باشد در حاليكه اين جايز نيست ولى بعقيده ما اگر وى عطف را از راه تخالف دو جمله از حيث انشاء و خبر رد مى‌نمود بهتر و شايسته بود چه آنكه جمله « انه لفسق» خبر و جمله « لا تأكلوا الخ» انشاء مى‌باشد.

شرح‌

قوله: انّه يجوز فى الواو فقط: ضمير در « انّه » به عطف اسميّه بر فعليّه و بالعكس راجع است.

قوله: نقله عنه ابو الفتح: ضمير منصوبى در « نقله » به قول سوّم راجع بوده و ضمير در « عنه » به ابو على برمى‌گردد.

قوله: فى سرّ الصّناعة: نام كتابى است متعلّق به ابو الفتح نحوى.

قوله: و بنى عليه: ضمير در « بنى » به ابو الفتح و در « عليه » به قول ابو على برمى‌گردد.

قوله: و قد لهج به الرّازى: كلمه « لهج » يعنى نطق و ضمير در « به » به قول ثانى راجع است.

قوله: انّ مجلسا جمعه و جماعة من الحنفيّة: ضمير در « جمعه » به رازى راجع‌