الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٤ - امورى كه موجب جواز نكره آوردن مبتدا مىباشند

شرح‌

قوله: اذ لا توجب العادة الخ: چون كلمه « لا توجب» و « لا يخلو» هردو منفى هستند و اجتماع دو نفى مفيد معناى مثبت مى‌باشد از اينرو معناى عبارت چنين است:

زيرا عادت ايجاب نمى‌كند كه حال از واقعه مزبور خالى نباشد يعنى عادت مقتضى است كه حال خالى باشد.

متن:

و العاشر

ان تقع فى اوّل جملة حالية كقوله:

و علّة الجواز ما ذكرناه فى المسألة قبلها، و من ذلك قوله:

و بهذا يعلم أنّ اشتراط النّحويّين وقوع النّكرة بعد واو الحال ليس بلازم.

و نظير هذا الموضع قول ابن عصفور فى شرح الجمل: تكسر انّ اذا وقعت بعد واو الحال، و انّما الضّابط ان تقع فى اوّل جملة حالية، بدليل قوله تعالى: «وما ارسلنا قبلك من المرسلين الّا انّهم ليأكلون الطّعام» و من روى « مدية » بالنّصب فمفعول لحال محذوفة اى حاملا او ممسكا، و لا يحسن ان يكون بدلا من الياء، و مثّل ابن مالك بقوله تعالى: «وطائفة قد اهمّتهم انفسهم» و قول الشّاعر:

و لا دليل فيهما، لانّ النّكرة موصوفة بصفة مذكورة فى البيت و مقدّرة فى الآية.

اى: و طائفة من غيركم، بدليل « يغشى طائفة منكم».

ترجمه:

دهم‌

مسوّغ و مجوّز دهم آنستكه نكره در ابتداء جمله حاليّه واقع شده باشد