الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٢ - امورى كه باعث فرق بين اسم فاعل و صفت مشبهه مىباشند

متن:

التّاسع‌

انّه يفصل مرفوعه و منصوبه ك « زيد ضارب فى الدّار ابوه عمرا» و يمتنع عند الجمهور « زيد حسن فى الحرب وجهه» رفعت او نصبت.

ترجمه:

امر نهم‌

امر نهمى كه فارق بين اسم فاعل و صفت مشبهه است اينكه جدا شدن اسم فاعل از مرفوع و منصوبش جايز است مانند: زيد ضارب فى الدّار ابوه عمرا (زيد در خانه زننده است پدرش عمرو را).

در اينمثال بين « ضارب » و مرفوعش كه « ابوه » باشد ظرف يعنى فى الدّار» فاصله شده ولى بعقيده جمهور ادباء گفتن « زيد حسن فى الحرب وجهه» زيد در جنگ نيك‌رو مى‌باشد.

ممتنع است اعمّ از آنكه به « وجهه » رفع داده يا منصوبش بخوانيم.

شرح‌

قوله: انّه يفصل مرفوعه و منصوبه: ضمير منصوبى در « انّه » و ضمائر مجرورى در « مرفوعه » و « منصوبه » باسم فاعل راجعند.

متن:

العاشر

انّه يجوز اتّباع معموله بجميع التّوابع، و لا يتبع معمولها، بصفة. قاله الزّجاج و متأخّر و المغاربة، و يشكل عليهم الحديث فى صفة الدّجّال « اعور عينه اليمنى».

ترجمه:

امر دهم‌

امر دهمى كه فارق بين اسم فاعل و صفت مشبهه است اينكه براى معمول اسم فاعل جميع توابع را مى‌توان آورد در حاليكه براى معمول صفت‌