الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١ - امورى كه باعث فرق بين اسم فاعل و صفت مشبهه مىباشند

الوجه و الفعل.

قوله: و لانّ معمولها لا يتقدمها: ضمائر مؤنّث به صفت مشبّهه عود مى‌كنند و اين عبارت تعليل است براى عدم جواز مثال دوّم يعنى مررت برجل وجهه حسنه.

متن:

الثّامن‌

انّه لا يقبح حذف موصوف اسم الفاعل واضافته الى مضاف الى ضميره نحو « مررت بقاتل ابيه» و يقبح « مررت بحسن وجهه».

ترجمه:

امر هشتم‌

امر هشتمى كه فارق بين اسم فاعل و صفت مشبهه است اينكه حذف موصوف اسم فاعل و اضافه آن باسمى كه به ضمير موصوف محذوف راجع است قبيح نمى‌باشد بخلاف صفت مشبهه كه اين معنا در آن قبيح شمرده مى‌شود بنابراين مثال: مررت بقاتل ابيه (گذشتم به مردى كه كشنده پدرش بود) جايز است و اصل اينمثال « مررت برجل قاتل ابيه» بوده يعنى موصوف كه « رجل » باشد حذف شده و صفت آن يعنى « قاتل » به « اب » كه بضمير « رجل » اضافه شده، اضافه گرديده است.

ولى گفتن « مررت بحسن وجهه» گذشتم بمردى كه صورتش نيكو بود جايز نمى‌باشد يعنى نمى‌توانيم بگوئيم اصل آن « مررت برجل حسن وجهه» بوده.

شرح‌

قوله: انّه لا يقبح حذف الخ: ضمير در « انّه » به اسم فاعل عود مى‌كند.

قوله: و اضافته الى مضاف الخ: ضمير در « اضافته » به اسم فاعل برمى‌گردد.